Vertegenwoordiger van het verzet

Oud-CPN politicus Joop Wolff vroeg consequent aandacht voor de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog. Als 15-jarige jongen zat hij in het verzet.

Het hoog houden van zaken waar veel mensen hun leven voor hebben gegeven. Dat was voor de zondag in zijn woonplaats Amsterdam op 79-jarige leeftijd overleden oud-politicus Joop Wolff een levensopdracht. Als hij in de Tweede Kamer sprak over oorlogsslachtoffers, was het muisstil.

De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, aan de slachtoffers maar ook aan de helden uit het verzet was voor de jongere generaties van groot belang, vond Wolff. „Een gelukkige toekomst is niet mogelijk zonder dat verleden op waarde te schatten”, zei hij in 1972 tijdens een emotionele discussie over de voorgenomen vrijlating van Duitse oorlogsmisdadigers uit de gevangenis van Breda.

Samen met zijn oudere broer Jaap sloot Joop Wolff zich op jonge leeftijd, hij was vijftien jaar, aan bij het verzet in zijn woonplaats Haarlem als lid van een communistische groep. De in 1945 door de bezetters geëxecuteerde Hannie Schaft, die als ‘het meisje met het rode haar’ een icoon van het verzet is geworden, maakte deel uit van dezelfde groep.

Na de bevrijding leidde Wolff met ondermeer de latere CPN-fractievoorzitter Marcus Bakker de communistische jeugdbeweging ANJV, die al in de oorlog mede door hem was opgericht. Deze organisatie voerde eind jaren veertig veel actie tegen het Nederlandse optreden in Indonesië. Joop Wolff fungeerde daarbij als contactpersoon tussen de CPN-leiding en de Indonesische communistische partij PKI en verbleef hiervoor zelfs onder een schuilnaam tijdelijk in Peking.

Wolff werkte jarenlang als journalist bij De Waarheid, partijkrant van de CPN. Tot 1978 was hij er hoofdredacteur. Opvolger Gijs Schreuders, die drie jaar later ook zijn plaats in de Kamer innam, zegt dat Wolff als hoofdredacteur poogde het isolement waarin de CPN door de Koude Oorlog was geraakt, te doorbreken.

In de Tweede Kamer, waar hij van 1967 tot 1981 lid van was, verwierf Wolff, mede dankzij een barokke en gedragen spreekstijl gezag. Samen met het Kamerlid Joop Voogd (PvdA) werd hij algemeen gezien als vertegenwoordiger van het voormalig verzet. Zo pleitte hij met succes tegen de sloop van het Wageningse hotel De Wereld waar in 1945 de Duitse capitulatie werd getekend en waar tot voor kort een defilé van oorlogsveteranen plaatsvond. In de jaren na de oorlog groeide een opmerkelijke vriendschap tussen de communist en prins Bernhard.

Wolff bedacht de actie tegen de neutronenbom, die grote weerklank vond maar ook kritiek opleverde omdat hij de banden met Moskou weer aanhaalde. Deze actie groeide later uit tot massaal verzet tegen de kruisraket.

Na de teloorgang van de CPN, ging het restant op in GroenLinks en Wolff stapte zonder moeite over. Gijs Schreuders: „Wolff gold als een scherpzinnig politicus wiens voornaamste verdienste voor Nederland is gelegen in het levend houden van de democratische waarden van het verzet tegen de nazi’s.”

Zie voor een interview van Frits Abrahams met Joop Wolff uit 1991: www.nrc.nl/binnenland

    • Harm van den Berg