Japan zal niemand bedreigen

Met ingang van vandaag heeft Japan een echt ministerie van Defensie. Maar niemand hoeft te vrezen voor militaire agressie. ‘Japan blijft zich voorbeeldig gedragen’

Vandaag is een bijzondere dag voor Japan. In Londen begint premier Shinzo Abe aan zijn rondreis langs een aantal Europese hoofdsteden om de nieuwe accentverschuiving in het Japanse buitenlandse beleid uit te leggen. Japan wil nauwere samenwerking met de NAVO en de Europese Unie. Die ziet Tokio als natuurlijke bondgenoten in de promotie van „vrijheid en welvaart” in de wereld.

Maar meer nog is 9 januari 2007 een bijzondere dag omdat het Japanse secretariaat voor defensie is opgehouden te bestaan. Het is opgewaardeerd tot een echt Ministerie van Defensie, een status die beter past bij de nieuwe rol die de Japanse ‘zelfverdedigingsmacht’ voortaan voor zich ziet weggelegd bij het bewaken van de veiligheid in de regio en bij de deelneming aan vredesmissies verder weg.

Maar hoe opmerkelijk ook, in de praktijk zal er maar heel weinig veranderen. Japan blijft een trouwe bondgenoot van de VS waarvoor niemand bang hoeft te zijn, relativeert de eigenzinnige defensiespecialist Toshiyuki Shikata het nieuwe profiel van Japan.

„Voor het eerst zullen strategische overwegingen het beleid gaan bepalen. Tot nu toe keek men bij de aanleg van vliegvelden, wegen en havens slechts naar economisch gewin. Ook zal defensie beter personeel kunnen trekken nu ze over een echt ministerie beschikt”, zegt Shikata. Maar het buitenland zal er niet veel van merken. Japan doet al mee aan internationale vredesmissies en dat zal het blijven doen. „Maar het wordt wel hoog tijd om onze troepen Engels te leren’’.

Shikata weet waar hij over praat. Als officier diende hij 35 jaar bij de zelfverdedigingsmacht. Hij was militair attaché in Washington en directeur van de Japanse militaire academie. Tegenwoordig doceert hij aan een universiteit, is hij adviseur ‘crisismanagement’ van de gouverneur van Tokio en bedient hij de media met zijn kennis van militaire zaken. In tegenstelling tot veel analisten is hij een praatgrage man die op zijn zeventigste geen gage meer verlangt.

Shikata maakt zich geen grote zorgen over de veiligheid in zijn regio. „Tijdens de Koude Oorlog moest Japan zijn territorium beschermen, maar wie zou ons nu willen aanvallen? Internationaal terrorisme kun je nooit uitsluiten, maar daarvan is Japan tot nu toe gevrijwaard. Op de korte en middellange termijn heeft Japan niets of niemand te vrezen.”

En Noord-Korea dan, met zijn kernbom? „Zelfs een kind met een mes kan gevaarlijk zijn, maar hoe serieus moet je een land nemen dat zich staande houdt met de inkomsten van onze gokindustrie? En wat schiet (de Noord-Koreaanse leider) Kim Jong-il er mee op door een raket op Japan af te vuren?”

Nee, als er al gevaar van Noord-Korea is te verwachten, dan komt dat volgens Shikata als het land implodeert. Dan zullen miljoenen vluchtelingen de buurlanden overspoelen.

Zelfs van aartsrivaal China, met zijn snelle economische opkomst, heeft Japan voorlopig niets te vrezen, meent Shikata. Alleen als China zich in militaristische richting zou ontwikkelen en de schaarse energievoorraden zou gaan monopoliseren, ontstaat een conflict. Maar dat ziet Shikata niet gauw gebeuren. Met zo’n koers zou China zichzelf ten gronde richten voordat het een echte militaire bedreiging vormt. „De Chinese luchtmacht en zeemacht stellen nog niet veel voor. De Japanse zelfverdedigingsmacht telt slechts 250.000 man, maar onze vechtkracht is tien keer groter dan de Chinese.”

En wat Japan niet heeft aan militaire middelen door de beperkingen van zijn pacifistische grondwet, nemen de VS voor hun rekening. „Voor Japan is er geen betere bondgenoot dan de VS. En de VS van hun kant zullen ons niet zomaar laten vallen. Er is geen land dat zoveel meebetaalt aan de aanwezigheid van Amerikaanse bases en nergens staat hun zoveel technologie tot hun beschikking. Maar bovenal is Japans geopolitieke ligging perfect. Niet te ver van maar ook niet te dicht bij enkele potentiële brandhaarden.”

Zo lijkt het erop dat het nieuwe ministerie van Defensie het niet druk zal krijgen. Ook al wordt nu gediscussieerd over aanpassing van de pacifistische grondwet. „Die grondwetswijziging komt er binnen vijf jaar en we gaan ook ons recht op collectieve zelfverdediging gewoon uitoefenen. Bovendien moeten we niet langer hypocriet doen en Amerikaanse nucleaire wapens op ons grondgebied toelaten’’, zegt Shikata.

Maar dat betekent nog niet dat hij de symbolische rol van Japan als pacifistisch voorbeeldland bij het vuilnis wil zetten. „Ook al wordt het Japanse leger een echt leger, in de praktijk zal het nooit anders ingezet worden dan de zelfverdedigingstroepen nu. We zullen een voorbeeldrol blijven vervullen.”

    • Dick Stegewerns