Een plek voor rustzoekers

Doodlopende wegen, die vermijd je waar mogelijk. Al was het maar omdat je niet weet of je aan het eind makkelijk kunt keren. Jelle Leenes bezocht er tientallen en maakte er samen met fotograaf Bert Nienhuis een boekje over.

Motorclub Black Sheep was eerst bang voor negatieve publiciteit, maar werkte wel mee. Foto Bert Nienhuis Nienhuis, Bert

Doodlopende wegen laat je meestal links liggen. Ze leiden immers tot ‘niets’. Want waar kom je terecht? Op een plek waar je rechtsomkeert moet maken.

Toch leiden ze niet zelden naar boeiende personages, bewijst het onlangs verschenen boekje Einde weg van de journalist en sociaal geograaf Jelle Leenes (56). Daarin portretteert hij bewoners die aan het uiteinde van een openbare weg in Noord-Nederland wonen. Hij raakte geïntrigeerd door het fenomeen op zijn vele fiets- en wandeltochten door Nederland. Leenes („ik ben een kaartengek”) bezocht er tientallen, en koos uiteindelijk twaalf mensen „met een verhaal”.

Spijtoptanten vond hij niet, wel rustzoekers en mensen met aparte beroepen of bezigheden. Er wonen niet alleen zonderlingen, kluizenaars en excentriekelingen, ontdekte hij. En nee, de meesten vinden het niet eenzaam, stil of onveilig aan een doodlopende weg. En van pottenkijkers hebben ze al evenmin last.

Boer en paardenfokker Pieter Dekker (56) woont met zijn gezin aan de Domeinenweg tussen Wolvega en Peperga. Hij woont er al bijna vijftig jaar, in zijn boerderij midden in de weilanden, aan de rand van een natuurreservaat, bij het riviertje de Linde. Eenzaam? Hij kent het woord niet. Wandelaars, fietsers en passanten genoeg. Soms ziet hij heimelijke ontmoetingen tussen geliefden. Soms illegale wapenhandel. Waarbij de transactie pas wordt beklonken als het proefschieten op eenden ten einde is. Dekker bemoeit zich niet met dit soort praktijken. „Al ruik je van verre dat het geen zuivere koffie is.” Verhuizen? Nooit.

Dat geldt ook voor het kunstenaarsechtpaar Van Houten uit het Friese terpdorp Foudgum. Foudgum, woonplaats van de dichter François Haverschmidt, alias Piet Paaltjens, was in de jaren zeventig van de vorige eeuw in feministische kring vermaard om zijn vrouwencamping. De Van Houtens namen het kampeerterrein met opstallen aan de doodlopende Kolkreed begin jaren tachtig over. In die beginjaren kwamen er nog wel eens mannen langs, die „blote vrouwen” wilden begluren. Dinie (58) en Peter (62) zijn westerlingen, maar ze zijn na een bezoek aan het „benzinedampende” Amsterdam blij als ze naar hun plekje „aan het einde van de wereld” rijden. Eng is het er niet. Vreemd volk komt er nooit. Wel hebben ze twee waakhonden.

Ook het echtpaar Marita (51) en Aaltsje (48) Spauwen-Ypeij heeft een waakse jonge Noorse elandhond. Het stel bewoont een witgepleisterd woonboerderijtje aan de doodlopende Stapelerveldweg in het Drentse Stapelveld. De naaste buren wonen een paar honderd meter verderop. Ze zijn eraan gewend geraakt dat bezoek niet ‘langskomt’, maar ‘aankomt’. De twee vrouwen vielen voor de rust, natuur, de landelijke omgeving, het fraaie coulisselandschap en de nabijheid van de meanderende hoogveenrivier de Rest.

Niet alle doodlopende wegen liggen overigens eenzaam in the middle of nowhere. Albert en Hilda Voors en hun beide zonen bewonen een huisje aan de in het open veld eindigende Zijweg in het Drentse Wilhelmsoord. In de verte is de Emmer nieuwbouwwijk Rietlanden zichtbaar. Als die ooit oprukt, gaan ze weg. Nieuwe buren, dat gaat te ver. Of neem de Omweg bij Heerenveen, gelegen op het kruispunt van snelwegen. Op het eind van dit kleine straatje huist motorclub Black Sheep. Leenes had hier de meeste overredingskracht nodig voor zijn portret. „Ze waren bang voor negatieve publiciteit.”

Maar de motorclubleden werkten mee. In het eigenhandig gebouwde verenigingsgebouw (zonder ramen) happy family home komen ze in de weekeinden bijeen. Ze leven hun eigen leven, houden er ’s zomers een party die motorfans uit heel Europa trekt en zijn niemand tot last. Alles keurig geregeld met de gemeente. Hun buren? Klagen nooit. Komen zelfs wel eens water halen. Wie dat zijn? Leden van de Honden Dressuur Vereniging. Van de plaatselijke politie ja, grinniken ze. „We hebben geen geheimen voor elkaar.”

‘Einde weg’, Jelle Leenes, foto’s Bert Nienhuis. Uitgeverij Profiel, Bedum. 12,50 euro. www.profiel.nl