Bouwers zagen scheuren maar deden niets

Aan het instorten van de balkons in Maastricht in 2003 gingen veel fouten vooraf. Bouwbedrijven zagen de scheuren in het gebouw maar deden niets.

Op 24 april 2003 belde Patrick zijn ouders in het appartementencomplex Patio Sevilla in Maastricht. Of het hen schikte dat hij even iets kwam afgeven. Om kwart voor zeven ’s avonds ging hij het flatgebouw binnen, vijf minuten later ging hij weer weg. Vanaf het balkon zwaaide moeder hem uit.

Luttele minuten later begon het pas gebouwde complex hevig te trillen. Getuigen verklaarden dat ze „tikken en kraken” hoorden, dat ze het idee hadden door „een aardbeving” te worden getroffen. Eén van hen zag twee mensen op een balkon staan, dat even later tegen de gevel dreunde. „De man klapte naar beneden, de vrouw heb ik niet meer gezien.” Het waren de ouders van Patrick.

Bovenstaand verhaal wordt verteld door F. van Maanen Winters, voorzitter van de Maastrichtse rechtbank, waar gisteren de inhoudelijke behandeling begon van de rechtszaak tegen drie bedrijven die worden vervolgd voor het ‘balkondrama’, waarbij twee doden vielen. De gedaagden zijn hoofdaannemer Smeets Bouw uit Maastricht, hoofdconstructeur B&S Constructies uit Den Bosch (voorheen Verbossen) en bouwadviesbureau Kaskon uit Zoetermeer. De bouwbedrijven is dood door schuld ten laste gelegd.

Aan het begin van de zitting zegt Van Maanen Winters dat de tragedie zich 3,5 jaar geleden afspeelde, maar dat „de mensen” niet moeten denken dat justitie en anderen sindsdien hebben stilgezeten. „Er is heel veel gebeurd, er is heel veel papier geproduceerd.” Dat laatste is goed zichtbaar in de rechtszaal. Binnen handbereik van de drie rechters staat een enorme rij volle ordners met informatie over het ongeluk; hetzelfde is het geval bij de officier van justitie en de advocaten. Bovendien hangt aan de muur een tekening van Patio Sevilla (met balkons) en zijn er in de zaal dozen uitgestald met tegels en stenen van de vermorzelde betonnen uitbouwen.

Alles in deze zaal draait voorlopig om het ‘balkondrama’: morgen is er een zitting, op 12 en 16 januari worden deskundigen en getuigen verhoord, op 24 januari is het requisitoir van officier van justitie F. van Diem zijn, op 5 en 6 februari volgen de pleidooien van de advocaten. Gisteren las een van de rechters de verklaringen voor van de ontelbare deskundigen die onderzoek deden naar de oorzaken van het ongeval: techneuten, ingenieurs, professoren en bedrijven, noem maar op. Opvallend was dat zij elkaar volledig tegenspraken.

Via een dvd liet de rechtbank zien dat de balkons op drie punten rustten – twee aan de gevel en één aan een kolom. Die kolom steunde op een zogenoemde ‘nok’, een uitstulping aan het balkon op de begane grond, die buiten de fundering viel. Die was te zwak en is afgebroken. De twee resterende punten konden het gewicht van de balkons niet dragen.

Wie de verklaringen rond het ‘balkondrama’ van 2003 analyseert, moet tot de conclusie komen dat er sprake is geweest van een opeenstapeling van fouten. Hoofdaannemer Smeets Bouw, hoofdconstructeur B&S Constructies en bouwadviesbureau Kaskon controleerden elkaars tekeningen en aanpassingen niet en hebben verkeerde berekeningen gemaakt.

Het woord scheur viel vaak. Wat waren de verdachte bedrijven vaak scheuren tegengekomen in de balkons en bij de bevestigingspunten. Zo’n ontdekking bleek voor de bouwers geen reden om de zaak opnieuw te bekijken of om nieuwe berekeningen uit te voeren, aldus de rechtbank.

De uitspraak in de rechtszaak rond het ‘balkondrama’ is op 13 februari.