Berenolie

berenolie.jpgHoe staan we in de Slavische broederkrijg? De Wit-Russische dictator Loekasjenko moet tot zijn woede per 1 januari marktprijzen voor Russische olie betalen, zelfs gas krijgt ‘ie niet meer gratis. Dan steelt hij het liever, vandaar dat Moskou maandag de oliepijpleiding ‘Vriendschap’ even droog legt.   

EU-landen ondervinden hiervan over twee maanden hinder. Dus paniek. In de bunker, helmen op, boze verwijten: de beer chanteert de EU met energie! Een opiniestukje in NRC geeft de stemming aardig weer. Laatste zin:

‘De toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan waarschuwde Europa in 1982 zich niet al te afhankelijk te maken van Russische gasleveranties. Zelfs in een wereld zonder Koude Oorlog wordt het steeds duidelijker hoe gelijk hij had.’

Uiteraard heeft Reagan altijd gelijk, maar hoezo? De Sovjet-Unie en Rusland leveren al zo’n veertig jaar olie en gas aan Europa. Ik ken geen concreet geval van energiechantage, van olieboycots tegen de EU of individuele lidstaten. Hooguit viel een gas- of oliepijp eens een dag droog wegens een prijsgeschil met doorvoerlanden.

Het ironisch is dat Rusland energiechantage verweten wordt terwijl het in grote lijnen de politiek doorvoert die liberale economen haar al 15 jaar voorschrijven. Vanaf 1991 verkocht Moskou voormalige Sovjetrepublieken gas en olie tegen afbraakprijzen in de vage hoop ze afhankelijk, braaf en chantabel te houden. Betaling liep via corrupte ruilhandelschema’s. Het resultaat viel tegen, dus brengt Poetin de buren nu in etappes marktprijzen in rekening en eist hij betaling in cash.

Maar voorlopig geen applaus. Wat betreft deze ronde in de energiestrijd: het geïsoleerde Wit-Rusland lijkt me weinig kans te maken. Maar: Natalia Leshchenko, an analyst with Global Insight, said that Belarus had a strong bargaining position as it was unworried at the consequences of the cutoff to Russian oil exports because it was already treated as a pariah in the West.’ 

Zij heeft een punt: alleen Rusland heeft iets te verliezen, zeker gezien de labiliteit van de afnemers. In de NAVO klinken bizarre oproepen om gas- en olieproblemen formeel tot casus belli te verklaren, de Amerikaanse senator Lugar orakelt dat ‘de energie-oorlog met Rusland is begonnen’. Verplaats je in de positie van het Kremlin: omsingeld door nerveuze wrakken.

    • Coen van Zwol