Paus Benedictus maakte ernstige inschattingsfout

Tot zondagnacht hield het Vaticaan de Poolse bisschop Wielgus de hand boven het hoofd. Het lijkt erop dat paus Benedictus een ernstige inschattingsfout heeft gemaakt.

Woede en verdriet bij Wielgus’ aanhangers in de kathedraal van Warschau, bij de bekendmaking van het aftreden van de pasbenoemde aartsbisschop. Foto AP Woman cry and shout 'no!' after Archbishop Stanislaw Wielgus announced he was stepping down two days after taking up the post of Warsaw's archbishop in St. John's Cathedral, Warsaw, Poland, Sunday, Jan. 7, 2007. Wielgus, the newly-appointed archbishop of Warsaw, resigned after admitting he had spied for Poland's communist-era secret services, the Vatican's mission in Poland said.( AP Photo/Czarek Sokolowski) Associated Press

Tot op het laatste moment heeft paus Benedictus XVI de Poolse aartsbisschop Stanislaw Wielgus verdedigd. Pas zaterdagnacht besloot Benedictus dat de positie van de man die decennia voor de Poolse geheime dienst heeft gespioneerd niet langer houdbaar was.

Wat weerhield Benedictus zo lang van deze beslissing? Vier Poolse kranten, een nationale en een kerkelijke onderzoekscommissie achtten al langer bewezen dat Wielgus had gespioneerd. Het Vaticaan had alles veel eerder kunnen weten, omdat de Poolse archieven van de voormalige geheime dienst openbaar zijn.

In een verklaring van vanochtend meldt de prefect van de congregatie voor bisschoppen, Giovanni Battista Re: „Toen monseigneur Wielgus op 6 december werd voorgedragen wisten we niks van zijn collaboratie met de geheime diensten.”

Maar ook nadat de eerste belastende informatie 12 december in de Poolse pers verscheen, zelfs tot afgelopen vrijdag, bleef het Vaticaan Wielgus verdedigen. Op 21 december zei de paus nog „alle vertrouwen” in hem te hebben. In een persbericht stelde het Vaticaan „alle omstandigheden van zijn leven te hebben onderzocht”.

Maar het lijkt er steeds meer opdat paus Benedictus persoonlijk tot op het laatste moment niet volledig geïnformeerd is geweest over Wielgus. Hij zou volgens de Italiaanse krant la Repubblica pas zaterdagavond het volledige dossier onder ogen hebben gekregen. Het zou hem zijn toegezonden door de Poolse regering.

Samen met zijn medewerkers zou Benedictus de tachtig pagina’s hebben doorgelezen die vanuit het Pools in het Duits moesten worden vertaald. Die nacht is er ook intensief getelefoneerd en gefaxt tussen Rome, de nuntiatuur in Polen en het aartsbisdom Warschau. Aan het einde, zo schrijft de Italiaanse krant La Stampa, zou de paus geen twijfels hebben gehad. Wielgus is op de hoogte gebracht dat zijn wijding zondag niet zou doorgaan. In een verklaring zei de woordvoerder van het Vaticaan pater Federico Lombardi gisteren dat de autoriteit van Wielgus „zeer ernstig is aangetast”.

En zo wordt paus Benedictus na zijn gewraakte uitspraken over Mohammed opnieuw geconfronteerd met het een pijnlijke affaire. Volgens La Stampa was hij „diep aangeslagen” nadat hij het dossier had gelezen.

Het lijkt er op dat de paus een ernstige inschattingsfout heeft gemaakt. Hij heeft niet alleen zijn volledig vertrouwen gegeven aan een man die spioneerde voor de communistische geheime dienst. Hij lijkt daarnaast ook niet goed geïnformeerd te zijn door zijn eigen medewerkers. Hoe kon de paus een spion benoemen, vroegen Polen zich af.

Het kan niet anders of deze blunder zal tot ontslagen in het Vaticaan leidden, zo denkt de Poolse geestelijke Adam Boniecki. „Ik weet niet wie, maar iemand heeft de paus verkeerd geïnformeerd. Dat is ernstig. Iemand moet daarvoor boeten. In Polen of bij de Heilige Stoel.”

Volgens Vaticaan-watcher John Allen kan de affaire Wielgus wel eens slechts het begin zijn van een groter schandaal. Hij citeert Poolse bronnen die verwachten dat er spoedig meer onthullingen over infiltratie van de geheime dienst in de Poolse katholieke kerk komen. Er zou zelfs al een dossier zijn opgebouwd over een andere Poolse bisschop.

Vaticaanwoordvoerder Lombardi nam gisteren in zijn verklaring al de rol van het slachtoffer in. Hij sprak van „wraakacties” tegen de kerk door „een vreemde alliantie van de voormalige vervolgers en hun tegenstanders”.