Nieuwe EU-landen leveren ‘mobiele bandieten’

Politie en justitie verwachten veel criminelen uit Roemenië en Bulgarije na 1 januari. Nederlanders bouwen op hun beurt bordelen in deze landen.

Het lichaam van de Bulgaarse crimineel Konstantin Dimitrov, die in 2003 te midden van winkelend publiek werd doodgeschoten op de Dam in Amsterdam. (Foto Hollandse Hoogte) Nederland, Amsterdam, 6 december 2003 Een 's middags om vier uur op de Dam doodgeschoten man ligt onder een laken. lijk afrekening moord lichaam. Foto: Thomas Schlijper Konstantin Dimitrov Schlijper, Thomas / Hollandse Hoogte

Ze had een doorsneepraktijk met veel echtscheidingskwesties. Dat veranderde anderhalf jaar geleden enigszins. Toen werd mr. F. Flooren, advocate in het Groningse Hoogezand, geconfronteerd met cliënt Dimitar M., een Bulgaarse dertiger die ervan werd verdacht dat hij Bulgaarse vrouwen illegaal naar Nederland had gebracht. Zij moesten werken in de prostitutie in seksbars op het platteland van Noord-Nederland.

De zaak, die eindigde in een veroordeling tot twee jaar cel voor M., leverde Flooren een belangrijke Europese ervaring op. Ze vloog in oktober vorig jaar naar de Bulgaarse hoofdstad Sofia voor een getuigenverhoor tegen haar cliënt. Daar wachtte de Groningse advocate een vipbehandeling.

„Eigenlijk was het best leuk”, vertelt Flooren. „Ik werd door de Bulgaarse politie opgehaald bij het vliegtuig en hoefde niet de normale procedures, zoals de douane, te volgen. Ook op het politiebureau was alles netjes geregeld. Voor een Oost-Europees land dat nog niet lid was van de EU, vond ik dat bijzonder.”

Flooren acht het goed mogelijk dat ze meer van dit soort zaken gaat doen. De kans op meer zaken is zeker aanwezig: de politie waarschuwde een paar jaar geleden al voor toenemende criminaliteit onder Bulgaren, maar ook onder Roemenen. In het rapport Misdaad zonder Grenzen. Criminaliteitsbeeld Centraal- en Oost-Europa 2002 en 2003, dat in 2004 uitkwam, schreef de Nationale Recherche onder meer: „De groei van de Bulgaarse georganiseerde misdaad in Nederland, die is betrokken bij mensenhandel, vals geld en liquidaties, is zorgwekkend.”

Vooral het ronselen voor de prostitutie van vrouwen op het vaak zeer arme Bulgaarse en Roemeense platteland baarde de recherche zorgen. Bij de Roemenen viel onder meer het relatief hoge aantal delicten per verdachte op. De delicten varieerden van overvallen op winkels tot diefstal en autokraken.

De trend van de toegenomen criminaliteit keert terug in het aantal gedetineerden van Roemeense afkomst, zo blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2002 zaten er in Nederland 51 Roemenen gevangen, in 2003 waren het er 63 en in 2004 telde de gevangenispopulatie 102 Roemenen. Wat betreft de Bulgaren daalden de cijfers juist, van respectievelijk 32 in 2002 en 32 in 2003 naar 22 gedetineerden in 2004. Recentere cijfers, over 2005 en 2006, heeft het CBS niet beschikbaar.

De criminaliteit uit Oost-Europa werd eind vorig jaar besproken tijdens een internationale bijeenkomst op de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam. „De toetreding van Bulgarije en Roemenië op 1 januari 2007 zal zeker meer misdaad veroorzaken”, zei Dina Siegel, Moldavische van geboorte en inmiddels vooraanstaand onderzoekster bij de VU op het terrein van Oost-Europese criminaliteit. „De groei zal niet zitten in mensenhandel, want die is al behoorlijk aanwezig. Het gaat eerder om wat de Nederlandse politie in een rapportage uit 2005 over criminaliteit onder Polen en Litouwers ‘mobiel banditisme’ noemde. Dat heeft te maken met het toenemende personenverkeer en de afschaffing van de visumplicht voor Roemen en Bulgaren, enkele jaren geleden.”

Het banditisme betreft ‘hit and run’-acties door bendes die snel het land in en uit gaan en die zich schuldig maken aan overvallen op juweliers en parfumerieën, ramkraken, auto-inbraken in serie en het kraken van geldautomaten. Geen heel grote dingen, aldus Siegel, en vaak niet eens onderdeel van georganiseerde misdaad. „Maar wel zaken die voor gewone burgers aantikken en die door Brussel en de nationale overheid in het kader van de toetredingsdiscussie enigszins worden gebagatelliseerd.”

In een reactie zegt een woordvoerder van het Korps Landelijke Politiediensten dat er juist hard aan deze problemen wordt gewerkt. Bovendien zegt hij dat de samenwerking met de Roemeense en Bulgaarse politiediensten bij de bestrijding van criminaliteit „uitstekend” is.

Volgens VU-onderzoekster Siegel vertrouwen Brussel en Den Haag echter te veel op de benadering van managers bij de samenwerking van politie- en justitiediensten. De grote verschillen tussen arm en rijk in Europa en de diepgewortelde cultuur van corruptie in landen als Bulgarije en Roemenië bepalen de criminaliteit veel sterker, volgens Siegel. „Zolang een hoog opgeleide Oost-Europese vrouw met een goede baan in één maand hetzelfde salaris bij elkaar sprokkelt dat ze in Nederland als prostituee in een paar uur verdient, zal het probleem van illegale prostitutie en mensenhandel blijven bestaan.”

Behalve de grotere ‘import’ van criminaliteit kwam op de VU-bijeenkomst ook de toenemende ‘export’ van criminaliteit uit Nederland naar Bulgarije en Roemenië aan de orde. Zo blijkt er een groeiende groep Nederlanders te zijn die naar deze twee landen gaat, op zoek naar arme Roemenen en Bulgaren die menselijke organen zoals nieren willen afstaan. Ook investeren Nederlandse zakenlieden in Roemeens en Bulgaars onroerend goed waarin bordelen worden gevestigd.

De Bulgaarse onderzoeker Tihomir Bezlov wees er bovendien op dat de prijs van xtc-pillen op de drugsmarkt in Sofia de laatste tijd sterk is gedaald. Dit gebeurt onder meer door de toevloed vanuit Nederland, een belangrijk exporteur van xtc.

Bezlov: „Die handel vermengt zich met de levendige handel in amfetaminen die al langer in Bulgarije bestaat en die wordt gevoed door de toeristenindustrie langs de Zwarte Zeekust. Nu Bulgarije toetreedt tot de EU zal die toeristenindustrie en dus ook de drugshandel intensiever worden.”