Internationale druk op Irak executies te staken

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-moon heeft Irak gisteren opgeroepen de ophanging van twee voormalig aanhangers van Saddam Huissein uit te stellen. Bans oproep past in een aanzwellende stroom van internationale kritiek die volgt op de chaotisch verlopen executie van Saddam, eind vorige maand. Voordat hij de strop kreeg, werd de Iraakse ex-leider bespot door zijn shi’itische beulen, dit tot woede van sunnieten in de regio.

De Iraakse regering verklaarde gisteren in een reactie dat de executies zijn ondertekend en deze week zullen plaatsvinden. „Er is geen weg terug”, aldus een woordvoerder.

De kersverse VN-chef Ban zei vorige week nog dat de doodstraf een zaak van de afzonderlijke lidstaten is. Volgens veel waarnemers was dat een diplomatieke uitglijder: formeel zijn de VN tegen de doodstraf.

De twee handlangers zijn Barzan Ibrahim al-Tikriti, een voormalig spionagechef en halfbroer van Saddam, en Awad al-Bandar, een hoge rechter onder Saddam. Ze werden tegelijkertijd met Saddam veroordeeld wegens de moord op 148 shi’ieten in de plaats Dujail in de jaren tachtig. Hun beider executies werden verscheidene malen uitgesteld.

De Iraakse premier Maliki reageerde zaterdag boos op de buitenlandse kritiek. Hij noemde Saddams executie „een binnenlandse aangelegenheid” en waarschuwde dat Irak de betrekkingen kan herzien met elk land dat daar kritiek op uitoefent. Volgens Maliki heeft de executie van Saddam de eenheid van Irak juist vergroot.

De Britse minister van Financiën Gordon Brown noemde de wijze waarop Saddam werd terechtgesteld gisterochtend „betreurenswaardig”. Premier Tony Blair sloot zich hier bij aan door de executiewijze als „helemaal verkeerd” te duiden.

De Romeinse burgemeester Walter Veltroni liet zaterdag het Colosseum verlichten als protest tegen de op handen zijnde executies in Irak. In de Italiaanse hoofdstad bestaat sinds enige jaren de traditie om op deze wijze te protesteren nadat ergens in de wereld de doodstraf is voltrokken.

Tegen die traditie in besloot Veltroni ditmaal voorafgaand aan een executie te protesteren. Hij zei zo premier Prodi te willen aanmoedigen een Italiaans diplomatiek offensief tegen de doodstraf door te zetten. De Italiaanse delegatie bij de VN begon vorige week een lobby om de kwestie in de Algemene Vergadering te bespreken. (AP, BBC)