Fruit of katoen telen is beter voor de veiligheid dan papaverteelt

Wat is er deze week gebeurd rondom de missie in Uruzgan? Er klonk kritiek op de goede band tussen de Nederlanders en de gouverneur, een mullah.

Asadullah Wafa gaat het helemaal anders doen in Helmand. De nieuwe gouverneur van de Zuid-Afghaanse provincie liet afgelopen vrijdag weten voorstander te zijn van papaververdelging, een aanpak waarvoor de Amerikanen al langer druk uitoefenen op de Afghaanse regering, maar waar president Hamid Karzai tot voor kort huiverig tegenover stond. Helmand is al jaren de papaverrijkste provincie van Afghanistan en leverde vorig jaar bijna 40 procent van de opiumproductie in de wereld.

Wafa zei tegen persbureau AP de boeren te willen overhalen katoen of fruit te verbouwen, wat volgens hem even lucratief is als papaver, aangezien de opbrengst daarvan grotendeels naar de drugshandelaren gaat. Wie niet meewerkt, zal deze zomer zijn papaver met onkruidverdelger vernietigd zien.

Het is onbekend of gouverneur Munib van Uruzgan deze strategie ook zal gaan toepassen. De Britse krant The Times noemde het afgelopen zaterdag overigens „hoogst controversieel” dat de Nederlandse militairen zulk goed contact hebben met de mullah en voormalig Talibaan-minister. Maar dat contact was wel effectief, zei de krant. De Nederlanders in Uruzgan ondervinden veel minder tegenstand van de Talibaan dan de Britten in Helmand.

De afgelopen dagen werd goed duidelijk hoe in Helmand de onveiligheid en de opiumproductie met elkaar verbonden zijn. Toen Wafa drie weken geleden werd aangesteld als vervanger van Mohammad Daud zei de regering nog dat dat niets te maken had met de opiumproductie in de provincie. Donderdag verklaarde echter een assistent van Daud tegenover The Guardian dat vice-gouverneur Akhunzada de reden voor de vervanging was. Een vete van de drugssmokkelaarsclan waarvan hij een telg is zou ten grondslag liggen aan de hevige gevechten in het noordelijke district Musa Qala, waaraan de Britten afgelopen zomer hun handen vol hadden.

Ook Karzai heeft zich recentelijk – zij het niet openbaar – uitgesproken voor verdelging. Eind november heeft hij volgens het Afghaanse televisiestation Tolo TV zijn gouverneurs meegedeeld dat het gebrek aan alternatieve inkomsten voor boeren geen excuus meer mag zijn en hen opgedragen dit jaar de papavervelden te vernietigen. Narcotica zijn volgens Karzai de belangrijkste oorzaak van de onveiligheid in Helmand. En vorige maand zei directeur John Walters van de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst dat hij „dacht dat de president ja had gezegd” tegen verdelging.

Wafa wil de greep van de overheid op Helmand verder versterken door een dialoog met de inwoners, inclusief de Talibaan, maar volgens The Guardian is hij een fel tegenstander van het akkoord dat de Britten dit najaar – uitgeput door het vechten – sloten met stamleiders in Musa Qala. Toen werd besloten dat de veiligheid van het district zou worden overgelaten aan lokale milities, iets wat volgens Amerikaanse diplomaten neerkomt op een vrijbrief voor de Talibaan. „Ik ben niet voor afspraken als er geen controle van de overheid is”, aldus Wafa.

Een andere Britse krant, de Daily Telegraph, schreef zaterdag dat de wapenstilstand aan het mislukken is, en dat grote groepen Talibaan zich weer in het stadje Musa Qala gevestigd hebben. De krant citeerde anonieme Amerikaanse en Europese diplomaten in Kabul en Islamabad die vinden dat Groot-Brittannië zich met de deal heef vervreemd van zijn NAVO-partners in de stabilisatiemissie ISAF-III (voornamelijk de Verenigde Staten, Canada en Nederland). Op deze manier komt de voorbereiding van ISAF-III op het te verwachten voorjaarsoffensief van de Talibaan in gevaar, zeggen zij. De Britten zouden momenteel werken aan eenzelfde akkoord in het district Sangin. Maar volgens de diplomaten zal de Amerikaanse luitenant-generaal Dan MacNeil, die later dit jaar het commando over de gehele ISAF-missie overneemt van de Britse generaal David Richards, dergelijke akkoorden terugdraaien.

De NAVO wil druk uitoefenen op de Pakistaanse president Musharraf om op te treden tegen de Talibaan-strijders die zich naar verwachting de komende weken in het tribale grensgebied voorbereiden op het voorjaarsoffensief. Maar de Britten willen daar niet aan meewerken, schrijft het dagblad, omdat de Britse inlichtingendienst MI6 de Pakistaanse inlichtingendienst ISI nodig heeft wegens de terreurdreiging van Britse moslims met een Pakistaanse achtergrond, zoals het geval bij de aanslagen in juli 2005, en wellicht het verijdelde complot om Britse vliegtuigen op te blazen afgelopen zomer. Zoals een Europese diplomaat het uitdrukte: „Hoewel Britse troepen te maken hebben met aanvallen van uit Pakistan afkomstige Talibaan, is Londen tot dat offer bereid in ruil voor steun van ISI bij problemen met terrorisme op eigen bodem.”

Britse militairen hebben deze week in het noorden van Helmand een trainingskamp van de Talibaan verwoest, en daarbij tientallen tegenstanders gedood. Operatie Clay was bedoeld om een stuwdam te ontzetten die na reparatie energie moet gaan leveren voor 1,8 miljoen Afghanen en irrigatie voor de katoen- en fruitverbouw.

    • Hanneke Chin-A-Fo