Angst verstoort huiselijke vrede

Voorstelling: Een wankel evenwicht van Edward Albee, door Carver en Onafhankelijk Toneel. Tournee t/m 3 april. Inl. 020-6277555 of www.toneelgroepcarver.nl.

Je állerbeste vrienden van de héle wereld staan op een avond in je huiskamer. Door een onduidelijke angst zijn ze uit hun huis gedreven en nu komen ze bij jullie logeren, wonen. Ze vragen niets, ze nemen gewoon een kamer over. Wat te doen? De man vindt: het zijn onze vrienden. De vrouw vindt; ze hebben een besmettelijke ziekte meegebracht: de angst. Ze moeten dus weg.

In Edward Albee’s toneelstuk Een wankel evenwicht (A delicate balance 1966) lijkt de komst van de vrienden aanvankelijk het hoofdprobleem. Zeker in de versie die toneelgroep Carver maakt met het Onafhankelijk Toneel. Marlies Heuer en Willem de Wolf maakt er een stel zonderlingen van, zwijgzaam, doem uitstralend. Aan de andere kant, ze houden wel hun jassen aan. Dus voor eeuwig kan het niet zijn. Eigenlijk leiden zij slechts de aandacht af van twee hardnekkiger indringers: de zuster met het drsnkprobleem die treiterig rondstookt, en de hysterische 36-jarige puberdochter die na haar echtscheidingen steeds terugkeert naar het ouderlijk huis. Zij doen de huiselijke vrede meer geweld aan dan de vrienden. Toch kun je ook hen wel als welkome afleiding beschouwen. Want de echtelieden zelf zitten zichzelf en elkaar het meeste dwars.

Zo komt Albee via afleidingsmanoeuvres bij de kern van zijn psychologische drama: man en vrouw die elkaar niet meer kunnen vinden na de dood van een zoon. In dat opzicht doet Een wankel evenwicht denken aan Albee’s klassieker Who’s afraid of Virginia Woolf?: echtelieden die elkaar verbaal kapot maken, het huwelijk als levende geschiedenis van opgebouwde haat en teleurstelling, en de psychologische duiveluitdrijving die wordt opgestookt door liters whisky.

In Mirjam Koens zorgvuldige regie komen alle psychologische lijnen goed tot hun recht. De spelers zijn in drie paren verdeeld, met elk hun eigen speelstijl. Beppie Melissen en Paul R. Kooij, als het ontvangende echtpaar, spelen ingeleefd naturel. Joke Tjalsma, als dronken zus, en Maike Meijer, als hysterische dochter, spelen over de top, met veel fysiek spel. Zij zijn uitbundig gekleed, terwijl de anderen allerlei tinten blauw dragen. Willem de Wolf en Marlies Heuer zijn broeierig aan het onderacteren, onverdraaglijk stijfjes en zwijgzaam. Verbale en fysieke humor – vooral Tjalsma en De Wolf zijn erg sterk – geven tegenwicht in dit somber stemmende relatiedrama, waarin niemand elkaar kan vinden. Ze zeggen waar het op staat, maar het komt nooit aan. Nooit gaat de ander ergens op in, zodat de problemen in de lucht blijven hangen.

    • Wilfred Takken