Poolse prelaat werkte als spion

Stanislaw Wielgus, de nieuwe aartsbisschop van Warschau, heeft willens en wetens gespioneerd voor de vroegere communistische geheime dienst. Dit heeft een onderzoekscommissie van de Poolse katholieke kerk gisteren verklaard, vlak voor de officiële inzegening van Wielgus.

De inzegening vond toch plaats, in besloten kring, zonder media. Een overgrote meerderheid van de Polen vindt dat Wielgus (67) niet had mogen aantreden, maar het Vaticaan en de Poolse kerk geven hem het voordeel van de twijfel, omdat Wielgus niemand daadwerkelijk zou hebben geschaad.

Dit laatste wordt ook benadrukt door de onderzoekscommissie, die door de kerk zelf was ingesteld na de eerste beschuldigingen in de media. Het onderzoek toont slechts „indirect” aan dat Wielgus mensen „had kunnen schaden”. Maar de commissie is verder onverbiddelijk: „Er bestaan vele belangrijke documenten waarin wordt bevestigd dat Wielgus zich bereid heeft verklaard om te collaboreren met de communistische veiligheidsorganen.”

De affaire is hard aangekomen in Polen. Het Vaticaan verwees gisteren naar een eerdere verklaring, waarin „het volste vertrouwen” wordt uitgesproken in de nieuwe aartsbisschop.

Wielgus werd in 1967 gerekruteerd door de geheime dienst, toen hij filosofie studeerde aan de katholieke universiteit in Lublin, en heeft ongeveer twintig jaar lang meegewerkt. Zijn pseudoniemen waren ‘Grey’, ‘Adam’ en ‘Adam Wysocki’. Volgens de commissie doorliep Wielgus zelfs „een speciale training voor spionnen”. De prelaat gaf hij gisteren toe fouten te hebben gemaakt en het aanzien van de kerk te hebben geschaad. Maar in een verklaring herhaalde hij gisteren dat hij niemand heeft afgeluisterd, aangegeven of benadeeld. Wielgus geeft toe dat hij in 1978 „onder bedreiging” een document tekende waarin hij medewerking beloofde, vlak voor een reis naar Duitsland. Mensen die wilden reizen, konden eenvoudig worden gemanipuleerd, omdat ze voor een paspoort waren aangewezen op de welwillendheid van het regime. Wielgus legde gisteren zijn lot in handen van de paus.

Voor morgen staat een ceremonie gepland in Warschau. Dan zal de nieuwe aartsbisschop zijn entree maken. Op de gastenlijst staan kardinaal Stanislaw Dziwisz, voormalig persoonlijk secretaris van wijlen paus Johannes Paulus II, en de Poolse president Lech Kaczynski, die in 2005 werd gekozen met de belofte dat hij Polen moreel zal opschonen.