Oprah-school in Zuid-Afrika

Talkshowkoningin Oprah Winfrey selecteerde zelf de leerlingen voor haar opleidingsinstituut, ontdekt Ellen de Bruin. En ze zocht ook de uniformen en het dure beddengoed uit

Bono is de koning van de sterrenactivisten. De 46-jarige zanger van U2 , een idealistische netwerkartiest met katholieke achtergrond, is al jaren betrokken bij het lot van Afrika; in de jaren tachtig werkte hij samen met zijn vrouw zes weken in een weeshuis in Ethiopië. In 2002 vormde Bono in Washington de nieuwe campagneclub DATA (Debt, Aids, Trade for Africa) om armoede en ziekte in Afrika te bestrijden. DATA roept de rijke landen op meer middelen voor Afrika vrij te maken en de Afrikaanse landen om corruptie te bestrijden. In 2005 organiseerde Bono met vriend Bob Geldof Live8, een rockevenement dat simultaan plaatsvond in Londen, Berlijn, Parijs, Tokio en andere wereldsteden. Live8 was bedoeld om druk uit te oefenen op de wereldleiders van de G8, die een week later zouden beraadslagen over o.a. armoedebestrijding in Afrika. (Foto Reuters) Irish U2 lead singer and anti-poverty campaigner Bono (2nd R) hugs a student during a visit with British Finance Minister Gorden Brown (R) to Ido primary school in Nigeria's capital Abuja, May 22, 2006, during a six-nation tour of Africa. REUTERS/Afolabi Sotunde REUTERS

Oprah Winfrey heeft superlatieven voor elke gelegenheid. Haar talkshowgasten hebben natuurlijk altijd life-changing stories, een paar jaar geleden noemde Oprah een kerstproject voor Zuid-Afrikaanse kinderen „het allergeweldigste moment in mijn hele leven”, en nu is er dan haar „grootste prestatie op aarde tot nu toe”: ‘The Oprah Winfrey Leadership Academy for Girls’. Een opleidingsinstituut geopend voor arme meisjes in Henly-on-Klip, Zuid-Afrika, even ten zuiden van Johannesburg. De bekendste talkshowhost ter wereld opende de school afgelopen dinsdag.

veertig miljoen dollar

Het instituut kostte veertig miljoen dollar, die Oprah uit eigen zak betaald heeft. De campus beslaat 21 hectare (bijna dertig voetbalvelden) en er zijn niet alleen klaslokalen met flatscreencomputers en een uitgebreide bibliotheek, maar ook een yogastudio en een schoonheidssalon en verschillende theaters. Dat is niet overdreven, aldus Oprah, want „wanneer je omringd bent door zoveel schoonheid, brengt dat ook de schoonheid in jezelf naar boven”.

Bij de opening waren onder meer Nelson Mandela, Tina Turner, Mary J. Blige, Mariah Carey, Sidney Poitier en Spike Lee aanwezig. Ze moesten allemaal een (gesigneerd) boek meenemen, voor in de bibliotheek.

Zes jaar geleden beloofde Oprah aan Nelson Mandela dat ze iets zou doen om Zuid-Afrikaanse studenten te helpen, en ‘The Oprah Winfrey Leadership Academy for Girls’ is het resultaat. De academie biedt vooralsnog plaats aan 152 meisjes van circa 12, 13 jaar, die Oprah (zelf afkomstig uit een arm gezin) persoonlijk geselecteerd zou hebben uit 3.500 aanmeldingen. Uiteindelijk is er plaats voor 450 leerlingen. Veel van de meisjes komen uit door aids getroffen families.

Oprah zou trouwens niet alleen de leerlingen, maar ook de uniformen en het dure beddengoed zelf hebben uitgezocht en zelfs de bedden hebben uitgeprobeerd. Ze had er genoeg van om alleen cheques uit te schrijven, vertelde ze in een interview met Newsweek, ze wilde ook weleens iets dóén. Oprah heeft plannen om een huis voor zichzelf op de campus te bouwen, zodat ze dicht bij de meisjes kan zijn, van wie ze nu al zoveel houdt dat het haar zelf verbaast, zegt ze: „Ik wist niet dat je je zo kon voelen over kinderen van andere mensen.” Oprah heeft zelf geen kinderen.

zulu-afkomst

Oprah doet veel aan liefdadigheid en ze heeft in het bijzonder iets met Zuid-Afrika. Misschien is dat nog wel versterkt toen ze vorig jaar ontdekte dat ze zelf van Zulu-afkomst is: „Ik ben op zoek gegaan naar mijn wortels, heb mijn DNA laten testen, en ik blijk een Zulu te zijn. Ik wou dat ik hier geboren was”, zei ze met tranen in haar ogen in een speciale uitzending van haar talkshow vanuit Johannesburg.

Ze heeft ook al plannen voor een tweede, gemengde school in het oosten van het land, en ze kwam onlangs nog in het nieuws omdat ze een van de rijke Amerikanen was die veel geld hadden gegeven aan een Zuid-Afrikaanse oplichtster. Deze dame, Jackey Maarohanye oftewel Mama Jackey, leek een school voor getraumatiseerde weeskinderen te runnen en stond daarom bekend als ‘de engel van Soweto’. Maar het Zuid-Afrikaanse televisieprogramma Carte Blanche onthulde eind november dat Mama Jackey haar kinderen dwong om door haar verzonnen verhalen over verkrachtingen en vermoorde ouders te vertellen, en om daar veel bij te huilen, zodat ze meer geld voor haar project binnen zouden halen. Eén meisje vertelde bijvoorbeeld dat ze het onthoofde lichaam van haar vader had moeten aanschouwen en dat ze in de prostitutie was gegaan. Dat had Mama Jackey verzonnen. Uiteraard waren de ouders van de kinderen wel verbaasd over de verhalen.

De kinderen deden mee omdat ze dachten dat het sponsors zou opleveren voor de school – en omdat ze bang waren voor Mama Jackey. Volgens sommige leerlingen hadden bepaalde groepjes studenten de opdracht om hun mede-leerlingen in elkaar te slaan als ze niet deden wat Mama Jackey zei.

Die ontkende alles, maar kon geen verklaring geven voor het feit dat sommige ‘weesjes’ wel ouders bleken te hebben, en ze kon ook niet zeggen waar het opgehaalde geld was gebleven – het bleek uiteindelijk niet bij de kinderen terecht te zijn gekomen. Oprah gaf minstens een miljoen dollar, en ook de Amerikaanse Basketbal Associatie en Bill en Hillary Clinton trapten in Mama Jackeys verhaal. De sponsors hebben hun hulp inmiddels introkken en die school is dicht.

Maar in elk geval is er nu ‘The Oprah Winfrey Leadership Academy for Girls’. En Oprah heeft vast nog wel superlatieven over voor al haar volgende projecten.

(Bronnen: AP, Carte Blanche, The Guardian, NRC Handelsblad, People, Reuters)