EU betekent niets voor Maramures

Sinds 1 januari is Roemenië lid van de EU. In Maramures, een arme streek in het noorden, dienen zich nieuwe tijden aan, maar er zal niet veel veranderen.

Maramures is een arme streek in het noorden van Roemenië met een half miljoen inwoners. Het ontsnapte in de vorige eeuw aan de collectivisatie van de landbouw door de communistische dictator Ceausescu. Het is één van de laatste plaatsen in Europa waar veel mensen nog leven van kleinschalige, traditionele landbouw. Elk boerengezin heeft een stukje land, waar gewassen worden verbouwd als aardappelen, maïs en pompoenen. In de tuin staan fruitbomen en op het erf worden kippen, varkens en koeien gehouden. Boeren verplaatsen zich met paard en wagen.

Moderne westerse invloeden lijken aan Maramures voorbij te gaan; de mensen leven er nog net zo als hun voorouders honderd jaar geleden. De orthodoxe kerk speelt een belangrijke rol in het dorpsleven en is de belangrijkste ontmoetingsplaats. Toch zijn er veranderingen. Jongeren verlaten Maramures om, vaak illegaal, in het buitenland te gaan werken. Met name Spanje, Portugal, Italië en Frankrijk zijn populaire bestemmingen. In het dorp Budesti, met 1.200 huizen en 4.000 inwoners zijn weinig jonge mensen te ontdekken. In de periode 2004-2006 zijn enige honderden jongeren hun geluk gaan zoeken in West-Europa.

Onderwijzeres Maria Ciceu (42) in Budesti blijft liever wachten tot Europa naar haar toekomt: „Ik verdien 210 euro per maand met het geven van Engelse les op de basisschool. Dat is niet veel, maar ik heb een koe, een geit, een schaap en kippen. Ik hoef dus geen melk, vlees of eieren te kopen. Ik ben blij dat Roemenië toetreedt tot de EU want dan hoop ik straks meer te verdienen in het onderwijs.”

Boer Gheorghe Rosca (45) uit Botiza is sceptisch over Europa: „Ik heb een klein akkertje, een paar varkens, twee koeien en een kalf. Het kalf is een stier, die geeft geen melk en wordt dus binnenkort geslacht. De melk is voor eigen consumptie en wat overblijft verkoop ik aan de staat voor zeven eurocent per liter. Vandaag heb ik op de markt twee biggen verkocht voor 20 euro per stuk. Verder verdien ik nog wat bij door met mijn paard en wagen vrachtjes te vervoeren hier in het dorp. Vorige maand verdiende ik daar tien euro mee. Elke maand krijg ik zestien euro kinderbijslag voor mijn twee kinderen. Als straks de EU komt, wordt, denk ik, alles duurder. De EU komt ons heus geen geld brengen. Misschien is het wel goed voor de rijke mensen, maar niet voor kleine boeren zoals ik.”

Gheorghe Rosca kan gelijk hebben: landen als Polen en de Baltische staten veranderen sinds hun EU-lidmaatschap van een landbouweconomie in een economie van diensten en productiegoederen. In de landbouw worden hogere eisen gesteld aan kwaliteit en aan voedselveiligheid en milieubescherming zoals het gebruik van goede insecticiden en een verantwoorde afbraak van mest. De productiviteit in de landbouw is toegenomen door modernere productiemethoden en schaalvergroting. Tegelijkertijd daalt het aantal werknemers in de landbouw. Middelgrote boeren die niet meer kunnen concurreren, beëindigen hun bedrijf. Voor de vele zeer kleine boeren, zoals Gheorghe Rosca, verandert er naar verwachting niets. Ze hebben weinig kosten en zullen doorgaan met de productie voor eigen consumptie en voor kleinschalige verkoop. Zij kunnen op die manier hun traditionele manier van leven en werken nog lang volhouden. Nieuwe tijden dienen zich aan maar voorlopig staat alles nog even stil in Maramures.