Een nieuwe ster

Het is altijd leuk als er een nieuwkomer in de ratinglijst staat. De Azerbeidzjaan Sjachriar Mamedyarov maakte een sprong van de twaalfde naar de vierde plek.

Door Hans Ree

We kunnen ons bijna niet meer voorstellen dat er ooit een tijd zonder ratings is geweest en ook niet dat ze in het begin, vanaf 1970, maar een keer per jaar ververst werden. Wie net voordat de nieuwe lijst uitkwam een mooie prestatie had geleverd kon er lang van genieten, maar een pechvogel liep even lang met een brandmerk rond. Het was voor de schakers een zaak van groot belang, want de nieuwe ratinglijst bepaalde voor een heel jaar het uitnodigingsbeleid van de toernooien.

Nu er ieder kwartaal nieuwe ratinglijsten zijn wegen ze minder zwaar; de verschuivingen zijn kleiner. Op de lijst van 1 januari staat Topalov nog bovenaan, al heeft hij 30 punten verloren in zijn match tegen Kramnik en in het toernooi in Hoogeveen. Anand is dicht bij hem gekomen door zich niet te bewegen en Kramnik staat nog steeds op de derde plaats.

Het is altijd leuk als er een nieuwe jongen is gekomen in het exclusieve straatje van de wereldtop. De vorige nieuwkomer was Levon Aronian en nu is het de Azerbeidzjaan Sjachriar Mamedyarov, die een reuzensprong heeft gemaakt van de twaalfde naar de vierde plaats. Hij heeft lang in de schaduw gestaan van zijn landgenoot Teimoer Radjabov, die als vijftienjarige al met de topspelers mocht meedoen. Mamedyarov, nu 21 jaar, werd twee keer jeugdwereldkampioen in een tijd dat de twee jaar jongere Radjabov zich al boven jeugdtoernooien verheven voelde, maar nu is hij hem dus ruim gepasseerd.

Mamedyarov heeft een mooie taanvallende stijl. Vaak zie je plotselinge samenballingen van zijn stukken op de koningsvleugel, die tot een onverwacht snelle, vernietigende koningsaanval leiden. Hij werkt hard aan zijn openingen, wat we konden zien toen hij tijdens het Essenttoernooi in Hoogeveen een lesje gaf aan Judit Polgar over de juiste behandeling van de Breyervariant van het Spaans. Dat lesje kwam toen dankzij een amateurfilmer op de website YouTube terecht. Het was de eerste en misschien enige keer dat een belangrijk openingsnieuwtje op een algemeen toegankelijke website van videofilmpjes te vinden was.

Mamedyarov is niet altijd zo geïnspireerd. In het Tal Memorial in Moskou maakte hij vorig jaar alle negen partijen remise en aan het begin van het jaar had hij in het Corustoernooi in Wijk aan Zee ook geen heldendaden verricht: negen remises en vier nederlagen.

Het schijnt dat hij een kans kreeg om zich daar dit jaar te revancheren toen Alexander Morozevitsj zich terugtrok, maar dat de pogingen om Mamedyarov als vervanger te engageren faalden doordat hij teveel geld vroeg. Het kost even tijd voordat een nieuwe ster zijn exacte marktwaarde kent.

De volgende partij is uit het clubkampioenschap van Rusland. Mamedyarov is geen Rus, maar net als bij ons mogen buitenlanders daar ook meedoen.

Sjachriar Mamedyarov - Andrei Charlov, Sotsji 2006

1. d4 d5 2. Pf3 e6 3. c4 dxc4 4. e3 c5 5. Lxc4 a6 6. 0-0 Pf6 7. Lb3 cxd4 8. exd4 Pc6 9. Pc3 Le7 10. Lg5 0-0 11. Tc1 Pd5 Een kalme nieuwe zet waarmee zwart het zich door stukkenruil makkelijker hoopt te maken. 12. Le3 Wit houdt zoveel mogelijk stukken op het bord. 12...Pxc3 Strijdlustiger was 12...Pxe3, al durf ik niet te beweren dat het ook beter zou zijn. 13. Txc3 Pb4 14. Pe5 Pd5 15. Tc1 Ld7 16. Dg4 Lb5 17. Lh6 Lf6 18. Tfe1 Pe7 19. Ld2 Dd6 Zwart had lichte problemen, maar met zijn laatste zet bindt hij de kat op het spek. 20. Pxf7 Op zichzelf is dit offer een standaardwending, maar hier is het iets ingewikkelder dan meestal het geval is. 20...Txf7 Het lijkt alsof zwart zich nog van geen kwaad bewust is. Relatief beter was 20...Dxd4. Wit kan dan met 21. Dxd4 Lxd4 22. Txe6 Pc6 23. Le3 Lxe3 24. Txe3 Txf7 25. a4 een iets beter eindspel bereiken, maar veel stelt dat niet voor. Scherper en sterker zou 21. Ph6+ Kh8 22. Lc3 zijn, waarmee wit reëel voordeel zou houden. 21. Txe6 Dd7.

Zie nu het diagram.

Hier had zwart waarschijnlijk op vertrouwd, maar ten onrechte. 22. Txf6 Dit dameoffer had de scherpe rekenaar Mamedyarov natuurlijk bij zijn 20ste zet al gezien. 22...Dxg4 23. Txf7 Kh8 24. Txe7 Materieel staat het ongeveer gelijk, maar zwart staat verloren door wits sterke vrijpion en vooral doordat hij g7 niet goed kan dekken. 24...Tc8 25. Txc8+ Dxc8 26. d5 Zwart gaf op. Met 26...Df5 27. Lc3 Db1+ 28. Te1 Df5 zou hij het onheil nog wat uit kunnen stellen, maar niet afwenden. Na bijvoorbeeld 29. h3 Dd7 30. Te3 La4 31. Tg3 Lxb3 32. Txg7 wint wit het pionneneindspel.

Hans Ree schrijft twee keer per week een column op nrc.nl/schaken. Iedere dag een nieuwe schaakopgave op nrc.nl/schaakopgave.

    • Hans Ree