De luchtbel zweeft weer verder

De barsten in de luchtbel rond grondstoffen worden dieper. Of de bel ook echt zal knappen, daar zijn de meningen verdeeld over. Wellicht dat hij zich alleen maar verplaatst.

Is de luchtbel aan het leeglopen? Volgens sommigen is de laatste ‘bubble’ op de financiële markten ten einde. Anderen zien maar een verschuiving, op naar de volgende bel.

De luchtbel die rond de eeuwwisseling ervoor zorgde dat de technologieaandelen omhoog werden gestuwd bevond zich de afgelopen paar jaar in grondstoffen. En dan vooral in grondstoffen die gedolven moeten worden zoals bijvoorbeeld olie, koper, palladium, aluminium en zink.

De prijzen van deze stoffen stegen tot recordhoogtes. Zo nam de koperprijs de afgelopen jaren met meer dan 400 procent toe en was een kostprijs van 70 dollar voor een vat olie enkele jaren geleden nog vrijwel ondenkbaar. De redenen voor de stijging was de grote toename van de vraag: de westerse economieën zaten na enkele mindere jaren in de lift. Maar het was vooral de vraag uit de opkomende landen als China, India en – in mindere mate – andere Aziatische en Latijns-Amerikaanse landen.

Het nieuwe jaar begon echter met een grote prijscorrectie op de grondstoffenmarkten. De prijs van koper viel scherp, evenals de olieprijs Beiden doordat voorraden hoger bleken dan verwacht en door het milde weer in het noordwesten van de Verenigde Staten. De VS consumeren 25 procent van de wereldwijde dagelijkse olieproductie en het noordwesten consumeert 80 procent van de stookolie die het land verbruikt.

Of je gelooft dat de prijzen van delfstoffen blijven dalen, zoals veel analisten doen, hangt mede af van je inschatting over de economische groei. Immers, als de economie groeit wordt er meer gebouwd en daarvoor zijn grondstoffen nodig. De Chinezen proberen de enorme groei wat te vertragen – vooralsnog met weinig succes. Wel lijken de economen het grotendeels eens te zijn over een groeivertraging in zowel de VS als Europa. Volgens de Frans bank Société Générale zal de Chinese vraag naar koper dit jaar met 2,25 procent stijgen vergeleken met 5 procent in 2006. China is ’s werelds grootste koperverbruiker. Wel moet gezegd dat het voorspellen van de Chinese economische groei en consumptie notoir moeilijk is. En er zijn economen die denken dat die groeivertraging in China erg mee zal vallen.

Desondanks klonken er deze week waarschuwingen voor het barsten van de grondstoffenluchtbel. Stephen Roach, huiseconoom van zakenbank Morgan Stanley en Charles Dumas, directeur bij Lombard Street stelden dat de hausse voorbij is. „Bij elke bubble dacht men dat het dit keer anders zou verlopen, maar deze gedachte is nu weg en iedereen rent nu hard naar de uitgang”, zei Dumas in de Britse zakenkrant Financial Times.

De jaren van hoge prijzen leiden bovendien uiteindelijk tot meer aanbod, en het was mede de schaarste die voor de prijssprong zorgde. Nu duurt het jaren eer een ertsmijn of olieveld is gevonden en tot ontwikkeling gebracht, maar de combinatie van meer aanbod, hogere voorraden en de prognose van afnemende groei hebben investeerders voorlopig op de vlucht doen slaan. Of ze terugkomen is moeilijk te voorspellen, maar de prijsdaling van koper op de eerste handelsdag van 2007 was de grootste sinds mei vorig jaar.

De luchtbel in grondstoffen lijkt niet helemaal te verdwijnen maar eerder te verschuiven. Grondstoffen zijn nog altijd favoriet, vooral die grondstoffen die geoogst worden, de zogeheten ‘soft commodities’.

Het oog van de belegger is gevallen op graan, cacao, suiker en koffie. Volgens Ewen Cameron Watt, hoofd strategie bij vermogensbeheerder Blackrock Merrill Lynch in Londen zullen deze ‘zachte’ grondstoffen uit de schaduw treden van de harde metalen en olie . „Deze grondstoffen worden komend jaar het grote verhaal, vooral maïs, suiker en tarwe”, aldus Watt. Een stijging van deze prijzen heeft consequenties voor een land als Brazilië, een grote producent van onder meer suiker en koffie.

Ook de analisten bij Iris, de researchafdeling van Rabobank en Robeco, stellen dat deze groep grondstoffen aantrekkelijk is. Niet alleen omdat de welvaart in opkomende landen toeneemt, maar ook door het milieu. Iris stelt dat de vraag naar grondstoffen die gebruikt kunnen worden voor biobrandstof – zoals bijvoorbeeld suiker – zal toenemen. Veel landen willen minder afhankelijk worden van olie en willen bovendien de uitstoot van broeikasgassen terugdringen door het percentage van biobrandstoffen in het energieverbruik te laten stijgen.

Die broeikasgassen, die zorgen voor de opwarming van de aarde, hebben nu al een invloed op de prijs van onder meer graan. In Australië heerst er grote droogte en er is nog nooit zo’n warme lente geweest. De graanoogst van deze belangrijke graanproducent zal veel lager uitvallen waardoor het aanbod daalt. Ook in China zal de oogst lager zijn door droogte. Het effect wordt komend jaar groter door een nieuwe, zij het kleine, El Niño – een incidentele extreme opwarming van het kustwater. Dit zorgt voor droogte in Australië en veel regenval in normaal drogere gebieden. De graanproductie zal er nog magerder van worden.

De belegger zal wel snel moeten zijn en goed moeten opletten. Zachte grondstoffen zijn zeer volatiel. Het is makkelijk voor producten om in te spelen op stijgende vraag, simpel door meer te zaaien. En als het aanbod stijgt, daalt meestal de prijs.

    • Heleen de Graaf