Computermodel: ChristenUnie wint onderhandelingen

De ChristenUnie sleept de meeste standpunten binnen bij de formatie, de PvdA krijgt haar zin wat betreft fiscalisering van de AOW. Dat concluderen vier onderzoekers van de studie sociologie van de Rijksuniversiteit Groningen op basis van een door henzelf ontwikkeld computermodel.

Het model, dat al in ontwikkeling is sinds de jaren tachtig, voorspelt onderhandelingsresultaten. Volgens de onderzoekers krijgt de ChristenUnie haar zin met de invoering van het kindgebonden budget, een bijdrage naast de kinderbijslag. Ook zal er meer nadruk komen op palliatieve sedatie in plaats van euthanasie. Wat betreft abortus zal er een commissie komen om nadere richtlijnen te bepalen over ernstige afwijkingen die abortus zouden rechtvaardigen.

De ChristenUnie boekt vooral succes aan de onderhandelingstafel, aldus de onderzoekers, doordat de standpunten van de kleine partij vaak overeenkomen met een compromisstandpunt van het CDA en de PvdA. Bij sommige onderwerpen, zoals de kinderopvang, komt het ChristenUnie-standpunt in de buurt van dat van het CDA. De christelijke partijen zouden dan een blok kunnen vormen tegenover de PvdA en hun wens in vervulling zien gaan.

Op andere punten, zoals fiscalisering van de AOW, zou de ChristenUnie volgens hetzelfde procedé een blok kunnen vormen met de PvdA. De kleine christelijke partij wil, net als de sociaal-democraten, dat een deel van de ouderen gaat meebetalen aan hun eigen pensioen.

Het model is ook in 2003 gebruikt voor het voorspellen van de uitkomst van de formatie. Destijds zat de voorspelling er alleen naast wat betreft het vreemdelingenbeleid, zegt een van de onderzoekers, hoogleraar methoden en technieken Frans Stokman. „Maar dat coalitiebeleid week af van alle partijstandpunten.”

Ook bleek uit een analyse van standpunten in 2003 dat niet alleen de gebrekkige chemie tussen Jan Peter Balkenende en Wouter Bos voor het CDA reden is geweest om de onderhandelingen met de PvdA te staken. Stokman: „Het CDA bleek meer van zijn standpunten te kunnen verwezenlijken met de VVD en D66.”

Overigens zijn het niet altijd de kleine partijen die hun zin krijgen. D66 viel vier jaar geleden niet echt in de prijzen, volgens Stokman doordat de standpunten van de Democraten „daarvoor iets te ver af stonden van die van de andere twee partijen”.

Stokman zegt tevreden te zijn als 80 procent van de voorspellingen over de kabinetsformatie uitkomt. Behalve formaties voorspelt het model onder meer ook controversiële punten in EU-besluitvorming en de uitkomst van onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers.