Bye bye, zwaai zwaai, graai graai

Geen spandoek, foldertjes of een megafoon. De grootste vakbond van Amerika huurde vorig jaar een eenmotorig reclamevliegtuigje om te protesteren. Aandeelhouders die in april de jaarvergadering bezochten van farmaconcern Pfizer konden aan de hemel lezen wat de werknemers van de vertrekpremie van de topman vonden: Give it back, Hank!

De oproep was begrijpelijk. Onder de leiding van Hank McKinnell halveerde de beurswaarde van Pfizer (Lipitor, Viagra), maar bleef het salaris van de topman eerbiedwaardig hoog. Een afscheidsbonus van 82 miljoen dollar deed de rest. Maar wat zouden de vakbonden hebben gedaan als zij de werkelijke omvang van de vertrekpremie hadden geweten? Vorige maand bleek die niet 82 miljoen maar 200 miljoen dollar te bedragen.

Hank McKinnell vertegenwoordigt een trend in het internationale bedrijfsleven. Hij moest weg om zijn hoge beloning en zijn zwakke prestaties. Deze week vertrok de topman van doe-het-zelf-keten Home Depot om dezelfde redenen. Geschatte vertrekpremie : 210 miljoen dollar.

Een Amerikaans onderzoeksbureau berekende vorig jaar dat bij veel grote concerns de relatie tussen prestatie en beloning uit het zicht raakt: elf topmannen verdienden in de periode 2000-2005 gezamenlijk 865 miljoen dollar terwijl de bedrijven waar zij leiding gaven 640 miljard dollar in waarde daalden.

In Nederland zijn de salarissen en vertrekpremies minder uitbundig, hoewel niet bekend is wat we niet weten. Getronics schold verschillende keren miljoenenleningen kwijt aan falende bestuurders. Bij World Online bleek voormalig president-commissaris Michael Schulhof recht te hebben op een vertrekpremie van 132 miljoen euro. En James Kinsella, de opvolger van Nina Brink, kreeg een onbekend bedrag mee, waarvan de fiscus later een naheffing van 40 miljoen euro verzond.

Het is moeilijk een goede topman te veel te betalen, is een bekend argument in de beloningsdiscussie. „Wij loven de gedreven, egocentrische en imperialistische bestuursvoorzitter die waarde voor de aandeelhouders creëert”, zegt een nieuwe vooraanstaande groep Amerikaanse beleggers die zich verzet tegen pay-for-failure. Ook een trend: kritiek uit het kapitalistische kamp. Steeds meer hedgefondsen richten hun pijlen op bedrijven die te hoog belonen – voor hen een signaal van een verrotte cultuur, waar veel te verbeteren valt.

De topman van Home Depot toont wat er te winnen is. Zijn vertrek liet de beurskoers stijgen. Gevolg: zijn vertrekpremie valt daardoor hoger uit dan de 210 miljoen dollar die woensdag bekend werd.

Jeroen Wester