Weekboek 1

Nadine Gordimer foto AP Nobel Prize-winning author Nadine Gordimer, of South Africa, listens to a question during a news conference on the Guadalajara International Book Fair at Guadalajara's Expo, Sunday, Nov. 26, 2006, in Mexico. (AP Photo/Guillermo Arias) Associated Press

Boeken erin?Dan andere boeken eruit

De Washington Post slaat deze week alarm. De 21 openbare bibliotheken van Fairfax County, DC – goed voor zo’n drie miljoen boeken – halen weinig gelezen klassiekers van de planken om plaats te maken voor populaire boeken. Een nieuw computersysteem vertelt bliksemsnel welke boeken al twee jaar niet zijn uitgeleend. Bibliothecarissen beslissen uiteindelijk of zo’n boek er uitgeknikkerd wordt. Gaan er geen boeken uit, dan mogen ze ook geen nieuwe bestellen. Een spijkerhard systeem, ontworpen om bibliotheken als een bedrijf te runnen.

Hoe worden de kwetsbare boeken in Nederland eigenlijk beschermd? Rob Bruijnzeels van de Vereniging voor Openbare Bibliotheken sust meteen: ,,In Nederland is in principe elke bibliotheek verantwoordelijk voor zijn eigen collectie. En bibliothecarissen nemen hun vak serieus.” In Nederland is eerder de omgekeerde ontwikkeling gaande. ,,Wij willen regionale bibliotheken stimuleren om de collecties op elkaar af te stemmen, zodat er niets van ons culturele erfgoed verloren gaat.” Dit jaar worden alle catalogi gebundeld. Men kan straks online snuffelen in alle Nederlandse openbare bibliotheken en de bestelling bij de dichtstbijzijnde bieb ophalen. ,,Het is onzinnig om als bibliotheek te willen concurreren met boekwinkels”, zegt Bruijnzeels. ,,In plaats daarvan richten wij ons op het principe van de long tail: omzet halen uit de beschikbaarheid van titels over een hele lange termijn.’

Gordimer en biograaf in Zuid-Afrikaanse knoop

De Zuid-Afrikaanse schrijfster Nadine Gordimer heeft ruzie met haar biograaf, de jurist Ronald Suresh Roberts, van oorsprong uit Trinidad. Deze week bespreekt de New York Times Book Review het hoog oplopende conflict. Zes jaar lang werkten Roberts en Gordimer intensief samen aan de biografie van de Zuid-Afrikaanse Nobelprijswinnares, No cold Kitchen. Er was één voorwaarde: Gordimer mocht zonder opgaaf van redenen aan het eindresultaat sleutelen. In een interview met de Britse Guardian in mei 2003 zei Gordimer te wachten op de eindversie van het boek. Kort daarna ging het mis. Ze wilde passages schrappen, beschrijvingen van een liefdesaffaire in de jaren vijftig en het pijnlijke stervensproces van haar tweede echtgenoot. Roberts weigerde, Gordimer trok haar autorisatie in.

Volgens Gordimer had Roberts in de laatste versie allerlei beledigende passages toegevoegd. Volgens Roberts wilde Gordimer alleen veranderingen ‘uit ijdelheid’. In ieder geval trokken ook de Britse en Amerikaanse uitgevers zich terug. De Zuid-Afrikaanse Sunday Times kopte ronkend: ‘Gordimer bans book.’ Twee maanden later publiceerde dezelfde krant smoezelige zaken uit Roberts’ verleden. Roberts diende een smaadclaim in van zo’n 33.000 euro; de rechtszaak loopt nog steeds. No cold kitchen kwam uit bij een kleine uitgeverij in Johannesburg en werd in 2006 genomineerd voor de prestigieuze Alan Paton Prize van diezelfde Sunday Times.

Het deel van het boek dat Gordimers werk in politiek-historische context analyseert, is lovend besproken. De kritiek geldt de laatste drie hoofdstukken waarin Roberts politiek afrekent met Gordimer. De discussie in de Zuid-Afrikaanse pers gaat dan ook vooral over de rassen-klassen-politieke warboel die Gordimer en Roberts vertegenwoordigen. Gordimer werd in oktober overvallen in haar huis in Johannesburg en geeft geen commentaar meer op de ruzie. Roberts werkt verder aan een geautoriseerde biografie van de Zuidafrikaanse president Mbeki.

Moederschap is hip – lees het maar na in ‘mom lit’

De alleenstaande, twijfelende heldinnen uit de chick lit zijn opeens gesetteld en zwanger geworden, Bridget Jones voorop: van dronken lor naar multi-taskende moeder. Andere beroemde chick lit-auteurs als Sophie Kinsella, Candace Bushnell en Jennifer Weiner hebben eveneens het thema baby in hun nieuwe boeken verwerkt. De New York Times Book Review,opnieuw, signaleert een onomkeerbare trend.

De nieuwe mom lit beschrijft de verschillende rollen die de nieuwe vrouw in balans moet houden: fabulous echtgenote, werknemer, vrouw, dochter. ‘Boeken bedoeld voor de aandachtsspanne die je kunt opbrengen tijdens het borstvoeden’, lichtte een schrijfster toe in de New York Times.

Boeken die vrouwen stigmatiseren, zeggen tegenstanders. ‘Met een term als chick lit of mom lit worden vrouwelijke ervaringen automatisch weggewuifd als iets marginaals ’, schrijft internetmagazine Salon.

Schrijver Herman Stevens stelde vorige week in deze krant: ,,Pas als de markt voor goedkope vrouwenliteratuur van pure verzadiging is ingestort, zullen vrouwen weer een kans maken om serieus genomen te worden als schrijver.” De omstreden scheiding tussen literatuur en lectuur ligt nog gevoeliger als het om vrouwelijke schrijvers gaat. ,,Niemand bestempelt Jonathan Franzens familiedrama De correcties als dad lit,” aldus een boze chick lit-auteur in de New York Times.