Met tientallen tegelijk door het rode licht

Waar winden stedelingen zich over op? In Utrecht vinden bewoners de busbaan gevaarlijk. Rijden de bussen te hard of letten voetgangers niet goed op?

Een bus rijdt voorbij op de ‘vrije busbaan’ in het centrum van Utrecht. Bewoners vinden dat de bussen te hard rijden. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold Utrecht 19-12-2006 neude met busbaan foto rien zilvold openbaar vervoer Zilvold, Rien

De busbaan is vrij, de bussen rijden hard. „Snoeihard”, zegt Letty Mons van uitzendbureau Luba. Zij kijkt van achter haar bureau uit op de busbaan die het Centraal Station van Utrecht verbindt met de Uithof. De route voert dwars door het centrum. Met name ter hoogte van het Neude leidt dat tot onoverzichtelijke verkeerssituaties. „Alles gaat hier door elkaar heen. Er is vaak getoeter en gedoe. Ik vind het zelf ook gevaarlijk, als ik als voetganger moet oversteken tussen hardrijdende fietsers en bussen”, zegt Letty Mons.

De vrije busbaan werd vijf jaar geleden in gebruik genomen. Sindsdien zijn er op verschillende plaatsen ongelukken gebeurd. Twee maanden geleden landde op het Neude een traumahelikopter om een man bijstand te verlenen die bij het oversteken door een bus was geschept. De man heeft het overleefd. Minder geluk had een meisje dat enkele jaren geleden op ongeveer dezelfde plaats werd aangereden. „Dat meisje liep naar haar vriendinnen aan de overkant van de straat en werd geschept”, vertelt Martin van den Brink. Hij is eigenaar van een winkel aan de Potterstraat met uitzicht op de busbaan. Van den Brink: „Ik heb hier al verschillende ongelukken gezien. Voetgangers en fietsers gaan vaak door rood, maar je hebt ook mensen die over de hekjes heen naar de overkant lopen om de bus te halen, nadat ze bij mij een pakje sigaretten hebben gekocht.” Oversteken is daar niet verboden. „Maar het is wel op eigen risico”, zegt een politieman.

Buschauffeurs mogen tussen de grachten op de busbaan niet harder dan dertig kilometer per uur rijden. In werkelijkheid rijden ze „veel harder”, zeggen de medewerkers van een vestiging van uitzendbureau Adecco, die eveneens uitkijken op het kruispunt.

De autoriteiten ontkennen dat. Op het Neude staat toevallig Alfred Stoter, wijkchef van de politie in de Utrechtse binnenstad. „Mensen kunnen van alles zeggen, maar wij hebben regelmatig gecontroleerd en veruit de meeste bussen rijden niet te hard.” Iets anders is, zegt hij, dat mensen schrikken van de bussen. „Er komt in zo’n smalle straat wel even een volume op je af.”

De buschauffeurs letten op de busbaan extra goed op, vertelt een woordvoerder van vervoerbedrijf GVU. „We zijn blij met de busbaan. Het asfalt rijdt comfortabel en de bochten zijn goed te nemen. Maar we weten ook dat er op de vrije busbaan veel méér gebeurt dan op bijvoorbeeld een vrije trambaan. De busbaan is eigenlijk niet vrij.”

Dat is de andere kant van het verhaal: dat voetgangers en fietsers rode verkeerslichten massaal negeren. Blijf tijdens een gemiddelde ochtendspits maar eens kijken naar de voetgangersoversteekplaats op het kruispunt van Neude en busbaan. Voetgangers lopen bij tientallen tegelijk door rood. Een klein gedeelte blijft staan, om vervolgens toch over te steken als er geen bus te zien is. „Ja, de stoplichten mogen wel wat eerder op groen”, zegt politieman Stoter.

Dat fietsers door rood rijden is niet verwonderlijk, zegt Jan van Embden van de Fietsersbond. Hij deed vorig jaar onderzoek naar de vrije busbaan die tevens hoofdfietsroute is. Fietsers komen tien tot twaalf verkeerslichten op deze route tegen en de kans op groen licht bleek slechts 25 procent, „ook wanneer fietsers de belangrijkste verkeersdeelnemer waren”, aldus het onderzoek. Volgens het rapport wordt de „irritatiegrens” van één minuut rood veelal overschreden. Een bijkomende klacht van fietsers, aldus Jan van Embden, is dat de stoepranden op het fietspad langs de busbaan erg hoog én glad zijn. „Bijzonder gevaarlijk.”

De gemeente Utrecht ziet geen reden de busbaan aan te passen. „Er gebeuren op de busbaan niet meer ongelukken dan elders in de stad”, zegt een woordvoerder. De enige maatregel is binnenkort het ruw maken van de gladde stoepranden. Tegen het negeren van verkeerslichten valt weinig te doen. „Overal in Nederland gaan voetgangers en fietsers door rood. Daar kunnen wij weinig tegen doen. Wij kunnen ook niet achter alle verkeersdeelnemers gaan staan om te kijken of ze zich goed gedragen. Mensen moeten zelf verantwoordelijkheid nemen.”

    • Arjen Schreuder