Lekker aanschurken tegen de pijngrens

Kunstenaar Erik van Lieshout is de manische chaoot van dit moment.

Hij brengt zijn persoonlijke zoektocht prangend en scherp in beeld.

Erik van Lieshout bouwt zijn expositie op in het museum Boijmans van Beuningen. Foto Vincent Mentzel Erik van Lieshout,beeldend kunstenaar, is bezig om zijn tentoonstelling in Museum Boijmans in te richten, Vrijdag 24 november ontvangt hij de Dolf Henkesprijs 2006. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Rotterdam,23 november 2006 Mentzel, Vincent

Bij binnenkomst dringt de geur van plastic zich op. Overal hangen dekkleden van vrachtwagens. De entree van Erik van Lieshouts expositie in Boijmans van Beuningen is een klein doolhof, alsof niet alles tegelijk zichtbaar mag zijn.

Een zaaltje verder staan autowrakken opgesteld, neus richting een filmdoek, waarop Van Lieshouts nieuwste film Rock (2006) wordt geprojecteerd. Als je plaatsneemt in zo’n auto vol deuken, zonder dak of zonder deuren, kun je de avonturen volgen van de kunstenaar en zijn familie en vrienden, nouveau riches uit Brabant.

De overzichtsexpositie This can’t go on, stay with me van Erik van Lieshout (Deurne, 1968) is spectaculair. In nagebouwde garages compleet met openstaande garagedeuren is zijn werk van de afgelopen zes jaar te zien, inclusief de bouwkeet die hij twee jaar geleden voor de Biënnale van Venetië maakte. Alles geknutseld en in de rommelige zelfkantgeest die hem kenmerkt. Van Lieshout is het enfant terrible, de jonge wilde, de manische chaoot van dit moment.

Zijn tekeningen zijn haastig, druk en vlekkerig, als het werk van een uitgelaten expressionist on speed. Ze laten een wereld zien waarin alles besmet lijkt met duistere motieven en dubbelzinnigheden. Zijn tekeningen zijn vaak naar aanleiding van zijn video’s gemaakt: je ziet er de figuren die ook op de film de revue passeren.

In zijn films voegt hij zich vaak naar degenen die hij opzoekt. Zo zat hij in de video Awakening (2005) op de bank bij Michiel Smit, Rotterdams extreem-rechtse politicus, en trok hij in Respect (2003) op met een groep Turkse jongeren. In Rotterdam-Rostock (2006) fietst Van Lieshout in drie maanden dwars door Duitsland en raakt hij onderweg in contact met neonazi’s. Hij zoekt overal de controverse op, schurkt lekker tegen de pijngrens aan en duikt er even gemakkelijk overheen. Persoonlijke verhalen, flauwe grappen en angstaanjagende uitspraken wisselen elkaar luchtig af. Als kijker rijzen de haren je intussen te berge. Zo dun is blijkbaar de scheidslijn tussen normaal en extreem, of tussen gezond en verslaafd. Maar zelf lijkt Van Lieshout met zijn jongehondenmentaliteit onkwetsbaar: filmend in drugspanden,’s avonds in het donker op straat of op bezoek bij oude vrouwtjes die Hitlers daden goedpraten.

In Rock zoekt hij als sparringpartner het gezelschap van Rick, die een Lamborghini verkiest boven een Ferrari. Erik gaat mee richting Marbella. Ze racen samen door het kale landschap van Andalusië, op felle toon discussiërend over hoe Erik phoney, nep, is en dat Rick de enige is die dat doorziet. De video eindigt melodramatisch. Huilend aan de telefoon roept de kunstenaar uit: „Het zijn gangsters, hele foute mensen, mam!” Het is onduidelijk over wie hij het precies heeft.

Langzaam is het zwaartepunt van Van Lieshouts werk verschoven naar een persoonlijke zoektocht. In eerdere werken bracht hij de onderbuik van de samenleving in kaart, bijvoorbeeld in het Pim Fortuyndagboek (2002), een reeks tekeningen waarin hij reageerde op de mediahype rond de moord op de politicus. Nu zijn het zijn eigen emoties die worden geventileerd. Zijn werk wordt steeds therapeutischer. In zes jaar tijd is zijn werk van rauw-maatschappelijk met af en toe een schokeffect veranderd in rauwe zelfexpressie. Die persoonlijke benadering brengt gevaren met zich mee: het kan leiden tot navelstaarderij en geneuzel. Vooralsnog omzeilt hij die valkuil door zijn emoties prangend en scherp in beeld te brengen.

tentoonstelling

Erik van Lieshout,This can’t go on, stay with me.

T/m 4 februari in Museum Boijmans van Beuningen, Museumpark 18-20, Rotterdam. Di-zo, 11-17u.

****-

Informatie: 010-4419475, www.boijmans.nl