Het kapitaal moet werken, hoe sneller hoe beter

In 2006 namen de private-equityfinanciers en de hedgefondsen de BV Nederland op de schop. Ook dit jaar zullen zij ons niet in de steek laten.

De beslissing in de machtsstrijd tussen twee hedgefondsen, Centaurus en Paulson, en het bestuur van industrieel conglomeraat Stork volgt dit jaar. En verkoopt supermarktconcern Ahold alleen voedingsgroothandel US Foodservice, of ook zijn Amerikaanse supermarkten, zoals hedgefondsen willen

Private equity en hedgefondsen worden gemakkelijk over een kam geschoren maar zijn in essentie heel verschillende fenomenen [zie kader]. Zij hebben drie dingen gemeen: ze beheren steeds meer miljarden, zij hebben een trouwe schare volgelingen en succesvolle beheerders verdienen uitzinnige bedragen.

De volgelingen komen uit kringen van adviesfirma’s, financiële dienstverleners en managers. Waarom loven zij de positieve gevolgen van private equity en hedgefondsen? Geldt telt.

5.600.000.000 dollar (4,3 miljard euro) betaalden twee hedgefondsen van de Amerikaanse beheerder Citadel in 2005 aan bankrente en vergoedingen.

283.700.000 dollar (216 miljoen euro) verdienden banken en andere adviseurs vorig jaar aan de beursgang van een beleggingsfonds van private-equitybeheerder KKR op de Amsterdamse beurs.

219.000.000 euro is het bedrag dat pensioenfonds ABP betaalde aan beheerders van private equity, grondstoffenbeleggingen en hedgefondsen, waaronder prestatiebeloningen. En dat zijn nog cijfers over 2004. ABP is de enige grote Nederlandse belegger die openheid geeft over dit soort kosten.

489.000.000 euro is het prijskaartje van de overname van marketinginformatie VNU door een groep private-equityfinanciers. Van een gouden handdruk voor de vertrekkende topman en het tekengeld voor zijn opvolger tot en met vergoedingen voor nieuwe bankleningen én de prille aandeelhouders.

Zoveel verdiensten, zoveel records. De overnameprijs van voedings- en tabaksbedrijf RJR Nabisco door private equity pioniers Kohlberg Kravis Roberts (KKR) in 1988 leek jarenlang onaantastbaar: 31 miljard dollar (23,7 miljard euro), inclusief schulden. Dit jaar sneuvelde het record. Twee maal. Eerst leidde KKR de overname (33 miljard dollar, 25,2 miljard euro) van HCA, een ziekenhuizenexploitant, toen overtrof KKR zichzelf met en bod op vastgoedbedrijf Equity Office (36 miljard dollar, 27,5 miljard euro).

En dit jaar? De beheerders van de private-equityfondsen hebben inmiddels nog meer geld ingezameld bij professionele beleggers, zoals pensioenfondsen, verzekeraars en beleggingsfondsen. Dat kapitaal moet aan het werk worden gezet. Hoe sneller, hoe beter.

Het succes van het ingezette kapitaal zorgt voor nieuwe volgelingen. Managers die mede-aandeelhouder worden nadat hun onderneming is opgekocht door privat- equityfinanciers kunnen rijk worden – heel rijk. Al was het maar omdat de private-equityaandeelhouders financieel razend slim zijn. Wat voor een bedrijfsmanager de eerste keer is, heeft een private-equityfinancier talloze malen eerder gedaan: overnames, fusies, financiële reorganisaties, een beursgang.

Neem Wavin, een multinationale producent van kunststofpijpen in Zwolle die in oktober naar de Amsterdamse beurs ging. Dertien maanden eerder had Wavin zijn hele balans opnieuw gefinancierd: veel schulden, weinig eigen kapitaal, veel risico. Bij de beursgang mochten zij net genoeg Wavin-aandelen verkopen om hun investering van dertien maanden daarvoor terug te verdienen. Als zij voor die investering geld geleend hadden, met bijvoorbeeld een extra hypotheek op hun huis, dan konden ze hun krediet nu aflossen. De aandelen die zij behielden, zijn de winst. Veertien maanden geleden kostten de Wavin-aandelen 1,25 euro, nu schommelt de beurskoers rond 15 euro. Sommige managers hebben duizenden, tienduizenden of zelfs honderdduizenden aandelen.

Wavin illustreert niet alleen de rol van private equity als vermogensversneller, maar ook het opportunisme van de beheerders. Op papier investeren private-equitybeheerders voor drie tot vijf jaar, en dan verkopen zij hun aandelen.

In de praktijk geldt maar één ding: wij willen zo snel mogelijk ons geld terug. Petroplus, een Rotterdamse raffinagebedrijf, werd anderhalf jaar geleden overgenomen door private-equityfinanciers en ging in afgeslankte vorm eind vorig jaar terug naar de Zwitserse beurs. Wavin deed het in dertien maanden. Maxeda, de nieuwe naam van V&D, de Bijenkorf en andere detailhandelsketens, leende vorig jaar extra geld om een deel van de investering van zijn private-equityeigenaren versneld terug te betalen.

Voor de beheerders van het ontketende kapitaal is het alle dagen feest [zie tabel ‘Wie let nog op de kleintjes’]. Een Amerikaans nieuwsbrief, MARHedge, hield vorig jaar een enquête onder 294 hedgefondsmanagers. De middelste waarneming in de rij beheerders had een vermogen van bijna 62 miljoen dollar.

De hedgies, zoals de beheerders worden genoemd, besteden hun geld aan conspicious consumption. Net als hun voorgangers in vergelijkbare uitzinnige tijden, van de gouden eeuw tot de robber barrons en de dotcommers in de internethausse. Zij zetten hun nieuwe geld om in huizen, bedrijven, ze geven aan goede doelen en ze kopen kunst. Twee van de rijkste hedgefondsbazen, Kenneth Griffin (Citadel) en Steven Cohen (SAC Capital), sloegen vorig jaar ook hier records. Griffin kocht voor 80 miljoen dollar (61 miljoen euro) een Jasper Johns: False Start. Cohen bezit onder meer al een zelfportret van Manet, een druipstuk van Jackson Pollock en de opgezette haai van Damien Hirst. Nu kocht Cohen twee Willem de Koonings. Voor Police Gazette betalde Cohen 63,5 miljoen dollar (49 miljoen euro). Voor Woman IIIvoor 137,5 miljoen dollar (105 miljoen euro). De verkoper was media-ondernemer David Geffen. Zijn commentaar in de Wall Street Journal: „Ik weet niet of ik zo veel waardevolle kunst aan de muur wil hebben. De schilderijen waren veel minder waard toen ik ze kocht.”

Het wachten is op de eerste hedgefondsmanager die nog meer wil doen voor de samenleving en de politiek in gaat.

    • Menno Tamminga