Solozeilen op vijf oceanen is barre overlevingstocht

De Five Oceans solorace rond de wereld is een zwaar sportevenement. De huidige editie is nog niet halverwege, maar staat nu al bol van het drama.

Eén keer was hij omgeslagen. Dat was in oktober, tijdens een orkaan in de Golf van Biskaje. Een paar weken later, in de ijskoude Zuidelijke Oceaan, moest hij tijdens een storm onder zijn eigen boot duiken om een vissersnet uit de kiel te halen. Maar vorige week bereikte de legendarische Britse oceaanzeiler sir Robin Knox-Johnston (67) veilig de haven van Fremantle in West-Australië, na een solotocht van 20.000 kilometer. De schade: een kapotte automatische piloot, kapotte windmeters, kapotte zeilen en ander ongemak.

Bijna veertig jaar nadat Knox-Johnston als eerste een non-stop solorace rond de wereld zeilde, in 1968, vertrok de Britse avonturier eind oktober, in een veld met zeven andere solozeilers, vanuit Bilbao in Spaans Baskenland voor de Five Oceans Race. „Het was 38 jaar geleden een stuk makkelijker”, was zijn droge commentaar na aankomst in Australië. „Destijds had je geen last van technologie.”

De zeilrace over 56.000 kilometer is een van de zwaarste sportevenementen ter wereld. De solotocht wordt sinds 1982 eens in de vier jaar gehouden. De basis werd gelegd in 1968, toen negen zeilers de zee opgingen in de Golden Globe Race, de eerste solozeilrace rond de wereld. Bij die race finishte slechts één zeiler: Robin Knox-Johnston. Hij deed er 313 dagen over, maar gold maandenlang als vermist omdat zijn radio het snel na de start had begeven. Pas in 1982 werd de spectaculaire solozeilrace een vast evenement op de zeilkalender, eerst onder de naam ‘BOC Challenge’, de laatste jaren als ‘Around Alone Race’.

De zeilers varen rond de wereld in slechts drie etappes, de eerste twee ruim 20.000 kilometer lang: van Bilbao naar Fremantle, van Fremantle naar Norfolk aan de Amerikaanse oostkust. De winnaar wordt in april weer in Bilbao verwacht.

De race wordt gevaren op jachten van 60 voet (18,60 meter). Bij ‘normale’ races, zoals de Volvo Ocean Race, worden dergelijke jachten gezeild door een bemanning van tien of meer. Een solozeiler staat niet alleen aan het roer, maar moet ook navigeren, de loodzware zeilen trimmen en verwisselen, materiaal repareren, de mast inklimmen, contact onderhouden met de wedstrijdleiding en eten maken – dat alles maanden achtereen, vaak onder zware weersomstandigheden. Als een schipper gaat slapen zet hij de autopilot aan, maar bij slecht weer loopt het slaaptekort snel op. De gevolgen, oplopend van lichte desoriëntatie tot zware hallucinaties, verhogen alleen maar de kans op fouten.

De huidige editie, begonnen op 22 oktober, is nog niet halverwege, maar stond al bol van drama. De Brit Alex Thomson kwam eind november in zware problemen, duizenden kilometers uit de Afrikaanse kust. Zijn landgenoot Mike Golding, die uren verderop zeilde, keerde terug voor een levensgevaarlijke reddingsactie, maar de vreugde was van korte duur: Golding liep zelf mastbreuk op, waarna beiden moesten opgeven.

De vijf anderen bereikten Fremantle wel, aangevoerd door Zwitser Bernard Stamm, de winnaar van de laatste ‘Around Alone’. Stamm zeilde al op 4 december de Australische haven binnen, na een race van 43 dagen.

De 43-jarige Zwitser is een oceaanzeiler van de zwaarste categorie. Stamm moest zijn zelfgebouwde 60-voeter Cheminées Poujoulat in juni 2004 al eens met een afgebroken kiel, gekapseisd, achterlaten in de golven van de Atlantische Oceaan, tijdens de beruchte Transat Race. Hij werd toen 600 kilometer van de Canadese kust opgepikt door een tanker en aan land gezet in St. Johns, waarna hij direct een ijsbreker charterde voor een zoektocht naar zijn boot. Met dezelfde boot, gerestaureerd en wel, hoopt hij de Five Oceans opnieuw te winnen.

Zijn voorsprong is groot. Alleen de Japanner Kojiro Shiraishi volgde op drie dagen, voor de rest van het veld duurde de tocht weken langer. Knox-Johnston finishte vlak na Kerst derde op 24 dagen, de Nieuw-Zeelander Graham Dalton, die tussen de ijsbergen laveerde met een kapotte radar aan boord van zijn 50-voeter, op 28 dagen. De Spaanse Bask Unaï Basurko finishte eergisteren op 29 dagen. Zondag, als de zeilen van Basurko’s jacht Pakea zijn opgedroogd, vertrekt de vloot naar Norfolk in Virginia.

    • Rob Schoof