Rolmodel

Rolmodel

Uit de mond van de 37-jarige hiphopster Sean Combs, beter bekend als P. Diddy, of Diddy, ook wel Puff Daddy, citeert het Vlaamse cultuur- en tv-magazine Humo deze week de uitspraak: „Als je ziet wat voor leven Mick Jagger heeft gehad, hoe vitaal hij nu nog is… Man, ik wed dat hij op zijn tachtigste zijn fluit nog in de spleet van een achttienjarige steekt. Dat noem ik een rolmodel.” De behoefte om op jongere leeftijd al over een rolmodel voor je oude dag na te denken is blijkbaar universeel.

Ik heb zelf een tandeloos rolmodel gekozen, ouder ook, verder weg in de tijd, abstracter – Stones-zanger Mick Jagger springt mij nog veel te afgetraind en met nieuwe tanden rond. Dat haal ik nooit. Niet dat ik ooit denk in de buurt te kunnen komen van mijn rolmodel voor de oude dag, maar in zijn geest hoop ik wel mijn dagen te slijten. Mijn oudedagsrolmodel is Voltaire, de 18de-eeuwse Franse filosoof.

Alles wat Voltaire deed en waarom we hem nu nog kennen – zijn acties als strijder voor vrijheid van meningsuiting en tegen religieuze intolerantie, het schrijven van zijn satirische meesterwerk Candide en van een draagbaar filosofisch woordenboek, het geven van grote feesten op zijn landgoed die de hele nacht duurden – dat deed hij allemaal tussen zijn 60ste en zijn dood op zijn 83ste.

Ik vind Voltaire een vrolijkmakend voorbeeld in het hele vergrijzingsdebat.

Maar gisteren ontmoette ik bij een tv-opname de 86-jarige psychotherapeut Louis Tas. Die had wel waardering voor de vitaliteit en durf van de oude Voltaire – ,,Wat je niet durfde, dat zijn je grootste sofs,” zei hij. Door zo'n opmerking ik begrijp waarom Ischa Meijer jarenlang bij hem in therapie wilde.

Maar vrolijk en opwekkend vond hij Voltaire niet.

Want, redeneerde hij, als je vrolijk bent, kun je niet zoveel schrijven. En Voltaire schreef veel. ,,Schrijven is toch een vorm van kankeren. Je zet overal de schaduwkant van aan,” zei Tas.

Tas werkt nog steeds vijf dagen als psychotherapeut – hij was bij het Vpro-programma Boeken uitgenodigd om te laten zien dat je nog lang vrolijk door kan werken, net als Voltaire, die dat tot zijn dood deed. Voor je levensvreugde is blijven werken op je oude dag van belang, volgens Tas: ,,Je ziet het aan intelligente vrouwen die niet werken. Die verzuren.”

Het sombere beeld dat de oudjes van de toekomst een armoedig, ziek en ellendig blok aan het been van de samenleving zijn, komt volgens Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, voort uit ons collectieve, achterhaalde idee van ouderdom. ,,De politiek denkt nog steeds aan oudjes als laag opgeleide weduwes uit de jaren dertig en veertig, die veel zorg en steun nodig hadden. Terwijl je tegenwoordig beter een goed opgeleide man als model voor de oudere kan nemen: niet onbemiddeld, en nog tamelijk actief.” Een soort Voltaire.

    • Paul Steenhuis