Lendvay speelt zoals leeuwerik zingt

Concert: Orkest van het Oosten o.l.v. Martin Pantaleev, m.m.v. Joszef Lendvay (viool) & friends. Werken van Strauss, Lanner, De Sarasate, Brahms. Gehoord: 3/1 Schouwburg Deventer. Volgende concerten: 4/1 Zwolle, 9/1 Concertgebouw Amsterdam, en op 6/1 Lendvay en zijn zigeunerensemble in Muziekgebouw aan het IJ te Amsterdam.

Jaar in jaar uit brengt het Orkest van het Oosten een feestelijk nieuwjaarsprogramma met walsen en polka’s van Lanner en Strauss. Maar dit jaar is alles anders, want te midden van de elegante muziek uit de balzalen van de oude Donau-monarchie voert het orkest een absoluut fenomeen op: de Hongaarse zigeunerviolist Joszef Lendvay, zoon van de vermaarde Joszef ‘Ccócsi’ Lendvay, die meerdere malen met zijn honderdkoppige Hongaarse zigeunerorkest als een muzikale orkaan door het Concertgebouw raasde.

Joszef Lendvay junior is geboren met de viool in zijn handen. Muziek is zijn moedertaal, en hij speelt viool zoals een leeuwerik zingt. Hij kreeg een klassieke opleiding in Boedapest en won al vanaf zijn zevende jaar prijzen op belangrijke concoursen. Lendvay maakte een indrukwekkende opname van de vioolconcerten van Beethoven en Tsjaikovski met de Philharmonie der Nationen en in Duitsland werd deze ‘Ungarische Teufelsgeiger’ de ‘Echo Klassik’ toegekend voor zijn classic meets gipsy-cd ‘Lendvay and Friends’ uit 2005.

Bij het Orkest van het Oosten speelt Lendvay op onnavolgbare wijze de Zigeunerweisen van De Sarasate: bloedmuzikaal en adembenemend virtuoos, maar zonder de geringste inspanning en met een bijna achteloze originaliteit. In het onweerstaanbare spel van Lendvay klinken echo’s door uit lang vervlogen tijden. De vanzelfsprekendheid waarmee Lendvay de muzikale hemel in vuur en vlam zet is ongekend, maar nog verrassender is zijn volstrekt persoonlijke viooltoon en de unieke wending die hij aan elke noot geeft.

Onder de voortreffelijke leiding van dirigent Martin Panteleev, de jongere broer van de concertmeester Vesko Eschkenazy van het Koninklijk Concertgebouworkest, gaf het Orkest van het Oosten de Hongaarse meesterviolist alle ruimte, waarna Lendvay vier woest ogende muzikale vrienden tussen de coulissen vandaan haalde om het publiek op te zwepen met onvervalste zigeunermuziek op het allerhoogste niveau. Bij de derde toegift kon dirigent Pataleev zich niet meer inhouden. Hij rukte de viool uit handen van concertmeester Christiaan Bor, en leefde zich uit in een verbluffende dialoog met Lendvay, alsof ook bij hem het zigeunerbloed door de aderen stroomde.

    • Wenneke Savenije