‘Hij zit twee jaar gevangen voor iets dat ik heb gedaan’

Post je geheim als kunstwerkje en deel het met duizenden op het web.

Vanaf vandaag kan het ook in het Nederlands.

Geheimen delen op internet Een Links beeld van www.postsecret.blogspot.com

Maar weinig mensen in de wereld zijn zo goed in het bewaren van geheimen als de Amerikaan Frank Warren. In twee jaar tijd ontving hij bijna 100.000 zelfgemaakte ansichtkaarten waarop mensen uit heel de wereld anoniem hun geheim aan hem toevertrouwden.

En het begon zo klein. In november 2004 verspreidde Warren in het kader van een kunstproject drieduizend ansichtkaarten in stations, kunstgalerieën en tussen bibliotheekboeken in de buurt van zijn woonplaats in de buurt van Washington. „You are invited to anonymously contribute a secret to a group art project. Your secret can be a regret, fear, betrayal, desire, confession, or childhood humiliation.” En wees beknopt, duidelijk en creatief.

In een maand tijd ontving hij een honderdtal geheimen op geknutselde ansichtkaarten. Hij stelde ze tentoon op Artomatic, een kunstfestival in Washington DC. Na afloop bleven de kaarten echter binnenstromen. Niet alleen uit zijn regio, maar ook uit andere staten van Amerika. Daarop besloot Warren de kaarten met anonieme geheimen te publiceren op een website, postsecret.com.

Nu, twee jaar later, is zijn site een van de populairste weblogs ter wereld. Maandelijks trekt de site zo’n vier miljoen bezoekers. En postsecret.com won het afgelopen jaar vijf ‘Bloggies’, de jaarlijkse wereldwijde weblog awards, waaronder die van weblog van het jaar. Daarnaast zijn er inmiddels drie Postsecret-boeken verschenen en worden de kaarten getoond op een rondreizende internationale tentoonstelling.

Hoe valt de populariteit van Warrens project te verklaren? Waarom doen mensen zo veel moeite om hun geheimen anoniem met de rest van de wereld te delen?

Wie een vluchtig bezoek brengt aan postsecret.com kan waarschijnlijk moeilijk begrijpen waarom juist déze site zo populair is. Frank Warrens site oogt opvallend sober: de achtergrond is zwart en advertenties ontbreken – uitzonderlijk in een tijd waarin populaire websites barsten van de advertenties en pop-ups.

Het geheim van het succes schuilt in het twintigtal nieuwe kaarten met geheimen die Warren elke zondagavond op zijn site plaatst. Sommige uitgebeelde geheimen – het zijn kleine kunstwerkjes – zijn grappig (‘Als ik boos ben op mijn man doe ik snot in zijn soep’). Andere zijn schokkend (‘Hij zit twee jaar in de gevangenis voor iets wat ik heb gedaan’) of ontroerend (‘Ik zou willen dat mijn vader me vergeven had toen hij nog leefde’).

Het is slechts een kleine selectie van de duizend kaarten die hij inmiddels per week ontvangt in zijn brievenbus in Germantown, Maryland. Warren vergelijkt zichzelf met een filmregisseur. „Ik selecteer de kaarten die me raken en authentiek overkomen. Daarbij kies ik wekelijks kaarten die bij elkaar op de een of andere manier een verhaal vertellen”, zegt Warren. Hij geeft toe dat ingestuurde geheimen verzonnen kunnen zijn. „Maar dat wil niet zeggen dat ze niet echt kunnen zijn voor de mensen die ze bekijken.”

Inmiddels is Warren meer tijd kwijt aan zijn kunstproject dan aan zijn bedrijf dat medische documenten verspreidt. Zo geeft hij lezingen op universiteiten en scholen en signeert hij regelmatig Postsecret-boeken. De boeken, waarvan er inmiddels zo’n 200.000 exemplaren verkocht zijn, beschouwt hij als een archief van Postsecret-geheimen.

Rijk zal hij niet worden van zijn kunstproject. Een gedeelte van de opbrengst van zijn boeken doneert Warren aan Hopeline.com, een zelfmoordpreventie-hulplijn. Daarnaast weert Warren advertenties op zijn site omdat hij zijn project „puur” wil houden. Daarmee valt postsecret.com te vergelijken met succesvolle websites als Craigslist.org en Wikipedia.org die ook nog altijd verschoond blijven van reclame, terwijl de bedenkers misschien miljoenen hadden kunnen verdienen.

Warren vindt het waardevoller dat sommige makers van Postsecret-kaarten een gevoel van verlossing krijgen door hun geheim op papier te zetten. Niet voor niks is zijn favoriete geheim een ansichtkaart die hij nooit heeft ontvangen. „Een vrouw mailde dat ze dacht dat ze zich beter zou voelen zodra ze haar grootste geheim naar mij zou sturen. In de praktijk voelde ze zich verschrikkelijk toen ze haar kaart af had. Ze had besloten hem niet op te sturen, maar haar leven te veranderen.”

De Nederlandse sociaal psycholoog Tom Frijns denkt dat postsecret.com in sommige gevallen inderdaad een therapeutische werking kan hebben. Uit zijn promotieonderzoek bleek dat jongeren die geheimen met iemand delen minder neerslachtig en eenzaam zijn dan jongeren die een geheim voor zichzelf houden. „Net zoals het helpt om over problemen of trauma’s te praten, kan het ook effect hebben om een geheim van je af te schrijven zoals bij Postsecret gebeurt”, zegt Frijns.

Daarnaast denkt Frijns, die al bijna twee jaar elke maandagochtend postsecret.com bezoekt, dat het een positief effect kan hebben om de geheimen van anderen te lezen. „Jongeren die geheimen hebben, zijn vaak bang dat ze afwijken. Als ze zien dat anderen een zelfde soort geheim met zich meedragen, zien ze dat hun eigen geheimen niet zo vreemd zijn als ze denken.”

Frank Warren denkt dat bezoekers van zijn site door de geheimen van anderen geconfronteerd worden met hun eigen geheimen. Hij spreekt uit ervaring. „Pas toen ik de geheimen van anderen las, realiseerde ik me dat ik onbewust al een geheim met me meedroeg sinds de vierde klas van de middelbare school. Ik heb het geheim toen aan mijn vrouw en dochters verteld en het zelf uitgewerkt op een ansichtkaart. Hierdoor kon ik mijn geheim loslaten.” Het geheim, dat hij nog altijd niet wil vertellen, plaatste hij op zijn eigen site en is ook opgenomen in het eerste Postsecret-boek.

Het succes van Postsecret heeft inmiddels wereldwijd navolging gekregen. Sommige sites kopiëren Warrens concept, andere geven er een andere draai aan. Wim Brands, schrijver, dichter en presentator van onder meer het radioprogramma De Avonden, kwam op het idee om ook geheimen van Nederlanders te gaan verzamelen. Zijn uitgever, Nieuw Amsterdam Uitgevers, zag wel wat in een Nederlandse variant van postsecret.com. De uitgever zocht op zijn beurt contact met nrc.next en vandaag gaat Briefgeheimen.nl de lucht in.

Brands raakte enthousiast toen hij een van de Postsecret-boeken in handen kreeg. Volgens hem schuilen er achter de geheimen een onuitputtelijke hoeveelheid prachtige romans. Ze geven volgens de dichter en presentator een kijkje in de hoofden van mensen. „Het is alsof je even in iemands bovenkamer kunt gluren, maar het heeft ook iets onschuldigs.”

Volgens Brands lenen de Postsecret-kaarten zich niet voor vertaling. „Daarom wil ik het zelfde concept in ons land uitvoeren”, zegt hij. Verwacht hij dat Nederlanders een ander soort geheimen zullen uitbeelden? „Dat is van tevoren moeilijk in te schatten, maar wellicht zien we onze Calvinistische oorsprong terug.”

Frank Warren noemt het „goed voor de wereld” dat zijn idee verspreid wordt en wil „geen munt slaan” uit andere initiatieven. Wel plaatst hij kanttekeningen bij die andere sites. „De makers begrijpen vaak niet de diepste aard van Postsecret. Het is moeilijker dan je denkt om een plek te creëren waar mensen hun geheimen durven te delen.”

Bekijk Frank Warrens website op www.postsecret.com, op nrc.nl/next staan nog meer ansichtkaarten met geheimen.

    • David Haakman