Het Van Abbe haalt overhoop

Het Eindhovense Van Abbemuseum presenteert de permanente collectie op een spannende manier.

Niet alles is even sterk gekozen. Maar het geheel is spectaculair mét diepgang.

De expo ‘yourspace’ van ‘Plug In’: een open podium voor de museumbezoeker. Foto Peter Cox

Collectiepresentaties in musea zijn regelmatig ondergeschoven kindjes. Vaak plannen musea ze in de zomer, en bedenken er een thema voor, maar daarmee is alles wel gezegd. Met Plug In schopt het Van Abbemuseum die aanpak totaal overhoop. In de zalen van de nieuwbouw is sinds april 2006 een keuze uit de collectie hedendaagse kunst uitgestald als een staalkaartenboek van tentoonstellingen. Elk zaaltje laat iets nieuws zien: combinaties van verschillende kunstenaars of juist werk van één maker, door diverse curatoren opgesteld.

De inhoud van de zaaltjes wordt op gezette tijden gewisseld. Onlangs werd een aantal nieuwe afleveringen gepresenteerd, met onder andere werk van Elly Strik en René Daniels en het onlangs aangekochte videowerk Everything is OK (2003) van Tintin Wulia, een aanstekelijk en kritisch animatiefilmpje over urbanisatie.

Plug In bedient iedereen: de kunstkenner die hecht aan een keurige presentatie van de klassieke avant-garde, krijgt een zaal voorgeschoteld met doeken van Kokoschka, Chagall, Picasso en Braque. De liefhebber van interactieve computerkunst kan in het zaaltje Multi-User Knowledge Space(s) al springend op een kussen een vrouwfiguurtje aansturen dat blikseminslagen moet ontwijken. Een gelikte, vrij grafische game wordt daar betekenisvol getoond naast onder andere een fotowerk met perspectiefcorrectie van Jan Dibbets. De werken in deze zaal hebben een bepaalde speelsheid, en zelfs de hoekige vormentaal van Dibbets’ vierkant past bij het grafische uiterlijk van de games.

Maar de inhoudelijke lijn die de afzonderlijke kunstwerken met elkaar zou moeten verbinden, is ver te zoeken. In deze zaal is te veel gekozen op uiterlijke verschijningsvorm, zonder de werken zelf serieus te nemen.

Andere presentaties ogen minstens zo spectaculair, maar doen de kunstwerken evenmin recht. Gastconservator Hyunjin Kim bijvoorbeeld, koos uit de grafiekcollectie werk van kunstenaars als Henk Visch en Marijke van Warmerdam. Die verzameling kreeg een plekje recht tegenover een neon lichtkunstwerk van Dan Flavin met vijfenvijftig lichtcirkels. Het lijkt wel of alle grafiek in het verst mogelijke hoekje kruipt, vluchtend voor de overweldigende uitstraling van Flavins werk. Dit is typisch zo’n aanpak waarbij de curator de kunst gebruikt om van de presentatie zelf een kunstwerk te brouwen. Het werk op papier is hier in dienst gesteld van het grotere geheel. Helaas maken de werken, als je ze op zichzelf wilt bekijken, totaal geen indruk meer.

Deze kritiek wordt onderuitgehaald in een volgend zaaltje. Daar is een combinatie te zien van de constructivistische, abstracte aquarellen van El Lissitzky met een video van de jonge Litouwse kunstenaar Deimantas Narkevicius. Beide kunstenaars hebben een sociaal-maatschappelijke insteek: Narkevicius onderzoekt hoe het land van zijn jeugd veranderd is na de val van het communisme, terwijl Lissitzky aan het begin van de twintigste eeuw met zijn geometrische constructivisme vorm wilde geven aan een ideale maatschappij. Lissitzky staat aan het begin van het verhaal, en Narkevicius laat zien hoe het de idealen vergaan is. Hij filmt een oude energiefabriek, waar de sociaal-realistische schilderingen in de hal getuigen van vergane glorie en een failliete ideologie. Zo communiceren twee kunstenaars middels hun werken met elkaar, elk vanuit zijn eigen tijdperk.

Plug In is een wereld op zich, met ruimte voor discussies en presentaties. Zoals te verwachten bij een expositie die zo divers van opzet is, is niet alles even sterk gekozen. Maar het geheel is met aandacht samengesteld, spectaculair, toegankelijk en niet zonder diepgang. Zonder op de knieën te gaan en zonder gemakzucht bedient het museum hiermee een in potentie groot publiek. Indrukwekkend.

Tentoonstelling Plug In. T/m april 2009, Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven. Di t/m zo 11-17u. Voor meer informatie: 040-2381000, of kijk op www.vanabbemuseum.nl

    • Machteld Leij