Het nattevingerwerk van het oudejaarsnieuws

Elk politiekorps beleeft Oud en Nieuw op zijn eigen manier. In Den Bosch was het „rumoerig”, terwijl het aantal incidenten daar veel kleiner was dan in Den Haag – en Den Haag sprak over een rustig verloop.

Een vechtpartij bij een coffeeshop in de Amsterdamse Haarlemmerstraat in de nacht van Oud en Nieuw. Foto Hollandse Hoogte Nederland, Amsterdam, 1 januari 2007 Haarlemmerstraat, Centrum Vechtpartij bij coffeeshop op de Haarlemmerstraat / Buiten Vissersstraat jaarwisseling, geweld, vechten, oud en nieuw, nacht, uitgaan, alcohol, drugs Foto: Thomas Schlijper Thomas Schlijper/Hollandse Hoogte

Het was in de Oudejaarsnacht relatief rustig in de regio Haaglanden, zo bracht de politie in een persbericht op 2 januari naar buiten. En een woordvoerder van het politiekorps houdt die lezing staande. Ondanks 150 aanhoudingen, 50 uitgebrande auto’s, ME-charches en geweld tegen politieagenten.

Dat korpschef Van Zwam van de regiopolitie Gelderland-Zuid op basis van soortgelijke incidenten tot een andere conclusie komt, doet daar volgens de Haagse woordvoerder niets aan af.

„In onze regio spreken we, ondanks die incidenten, van een rustig verlopen Nieuwjaarsnacht”, houdt Den Haag. Grote openbare-ordeverstoringen hebben zich niet voorgedaan, en dat was begin jaren negentig wel het geval.”

„Rustig verloop van jaarwisseling met een enkel incident”, bracht het korps Hollands Midden op 1 januari naar buiten. Om vervolgens te melden dat op meerdere plaatsen het geweld tegen hulpverleners zo massaal was dat het „onmogelijk en soms zelfs gevaarlijk” was om hulp te verlenen.

Elk korps beleeft Oud en Nieuw op zijn eigen manier, zo is het beeld uit de persberichten van de 25 politieregio’s. Zo spreekt Brabant-Noord over een „rumoerige nacht” in Den Bosch, terwijl het aantal daarna opgesomde incidenten slechts een fractie is van die in Den Haag.

Landelijke richtlijnen over de interpretatie van de beleving van incidenten zijn er niet, aldus woordvoerder Den Bakker van het Nederlands Politie Instituut (NPI). „Elk korps heeft zijn eigen verhaal. In de praktijk zijn de ervaringen uit het verleden daarvoor de toetssteen. Media baseren hun berichtgeving op wat de politiewoordvoerders naar buiten brengen. Want zij ‘selecteren’ het nieuws. Hoe dat gaat? „Nattevingerwerk”, aldus een woordvoerder van de Amsterdamse politie. Want het is ondoenlijk om, met gemiddeld 140 aanhoudingen per dag, alle incidenten te melden. Incidenten worden ook wel ‘intern’ gehouden om escalatie te voorkomen.

Zoals afgelopen zomer tijdens rellen in de Indische Buurt, nadat een Marokkaanse jongen was doodgestoken door een Surinaamse jongen. Grote groepen Marokkaanse jongeren gingen die nacht op zoek naar de dader, drongen daarbij twee huizen binnen en gooiden ruiten stuk. De politie bracht een persbericht uit. De nacht erna, toen bijna alle journalisten waren verdwenen, liep het opnieuw uit de hand. Rond middernacht werden twee Surinaamse cafés belaagd, sneuvelden verschillende ruiten en werd een Marokkaanse jongen gearresteerd. Niets gebeurd, was de lezing van de politie. Toen bleek dat er toch twee journalisten zelf aanwezig waren geweest in de buurt, belde de woordvoerder later terug en bevestigde een paar „kleine incidenten”. En het was een „relatief rustige nacht”, aldus de woordvoerder.

Zo namen na Oud en Nieuw veel media de waarnemingen over van sommige korpsen over dat ‘relatief rustige verloop’. Journalisten kunnen ook meegaan met de politie”, aldus Den Bakker. „Dan krijg je misschien een ander beeld van de werkelijkheid.” Maar volgens de Haagse woordvoerder is dat maar de vraag. Dat er in Den Haag 50 auto’s zijn verbrand, wijst volgens hem niet op ‘Parijse toestanden’. In veel gevallen ging het om auto’s van eigenaren die er toch al van af wilden. En 150 arrestanten is, afgezet tegen een gemiddelde van 100 arrestanten in een reguliere weekeindnacht, ook al niet spectaculair.

Er bestaan geen objectieve criteria om vast te stellen of de jaarwisseling in vergelijking met andere jaren relatief rustiger is verlopen. Cijfers over bijvoorbeeld het aantal verwonde agenten zijn er niet. Ook geweldsdelicten tijdens de nieuwjaarsviering zijn nooit geïnventariseerd, zegt R. van Steden van het Centrum voor Politiewetenschappen van de Vrije Universiteit. Uit recent onderzoek van de VU blijkt wel dat geweld tegen politiefunctionarissen in het algemeen is toegenomen. Maar of dit ook specifiek geldt voor Oud en Nieuw, is in dat onderzoek niet meegenomen.

Alleen verzekeraars melden dit jaar een grote toename, tot 50 procent, van het aantal schademeldingen.

Blijft de vraag over hoe woordvoerders van politiekorpsen hun nieuwjaarswerkelijkheid naar buiten mogen brengen. In Den Haag moet burgemeester Deetman daarover, in zijn rol van korpsbeheerder, duidelijkheid brengen. De VVD in de gemeenteraad heeft hem inmiddels gevraagd of hij het eens is met de uitlating van zijn politiekorps dat er sprake was van een relatief rustige jaarwisseling. De VVD oordeelt, op basis van hetzelfde persbericht, dat er sprake was van een „gewelddadig, agressief en daarmee niet te tolereren begin van het nieuwe jaar” en wil van Deetman weten of hij dat oordeel deelt.

Met medewerking van Karin de Mik, Tom Kreling en Mark Hoogstad.

    • Jos Verlaan