Alleen met werk voor tien zeilers

De Five Oceans solorace rond de wereld is een van de zwaarste sportevenementen.

Maanden alleen op wilde oceanen, op een jacht bedoeld voor tien bemanningsleden.

De legendarische oceaanzeiler Sir Robin Knox-Johnston tijdens de solorace. Foto AP English skipper Robin Knox-Johnston inspects his gear aboard the Saga Insurance sailboat after setting out from Getxo, northern Spain, Sunday Oct. 22, 2006 to start the single-handed around-the world Velux 5 Oceans race thirty seven years after he became the first person to sail solo and nonstop around the world. (AP Photo/EFE, Alfredo Aldai) ** LATIN AMERICA, CARIBBEAN AND SPAIN OUT ** solo zeilen Associated Press

Eén keer was hij omgeslagen. Dat was in oktober, tijdens een orkaan in de Golf van Biskaje. Een paar weken later, in de ijskoude Zuidelijke Oceaan, moest hij tijdens een storm onder zijn eigen boot duiken om een vissersnet uit de kiel te halen. Maar vorige week bereikte de legendarische Britse oceaanzeiler sir Robin Knox-Johnston (67) veilig de haven van Fremantle in West-Australië, na een solotocht van 20.000 kilometer. De schade: een kapotte automatische piloot, kapotte windmeters, kapotte zeilen en ander ongemak.

Bijna veertig jaar nadat Knox-Johnston als eerste een non-stop solorace rond de wereld zeilde, in 1968, vertrok de Britse avonturier eind oktober, in een veld met zeven andere solozeilers, vanuit Bilbao in Spaans Baskenland voor de Velux Five Oceans Race. „Het was 38 jaar geleden een stuk makkelijker”, was het droge commentaar van de solozeiler na aankomst in Australië. „Destijds had je geen last van technologie.”

De Five Oceans Race, over 56.000 kilometer, is een van de zwaarste sportevenementen ter wereld. De solorace wordt sinds 1982 eens in de vier jaar gehouden. De basis voor het evenement werd gelegd in 1968, toen negen zeilers de zee opgingen in de Golden Globe Race, de eerste solozeilrace rond de wereld. Bij die race finishte destijds slechts één zeiler: Robin Knox-Johnston. Hij deed er toen 313 dagen over, maar gold maandenlang als vermist omdat zijn radio het al vrij snel na de start had begeven. Pas in 1982 werd de spectaculaire solozeilrace een vast evenement op de zeilkalender, eerst onder de naam ‘BOC Challenge’, de laatste jaren als ‘Around Alone Race’.

De zeilers in de huidige editie varen rond de wereld in slechts drie etappes, de eerste twee ruim 20.000 kilometer lang: van Bilbao naar Fremantle, van Fremantle naar Norfolk aan de Amerikaanse oostkust. De winnaar wordt in april weer in Bilbao verwacht.

De race wordt gevaren op jachten met een maximale lengte van 60 voet (18,60 meter). Bij ‘normale’ races, zoals de Volvo Ocean Race, worden dergelijke jachten gezeild door een bemanning van tien of meer. Een solozeiler staat niet alleen aan het roer, maar moet ook navigeren, de loodzware zeilen trimmen en verwisselen, materiaal repareren, de mast inklimmen, contact onderhouden met de wedstrijdleiding en eten maken – dat alles maandenlang achtereen, vaak onder zeer zware weersomstandigheden. Als een schipper gaat slapen zet hij de autopilot aan – als hij het doet – maar bij slecht weer kan het slaaptekort snel oplopen. De gevolgen, oplopend van lichte desoriëntatie tot zware hallucinaties, verhogen alleen maar de kans op fouten.

De huidige editie, begonnen op 22 oktober vorig jaar in Bilbao, is nog niet halverwege, maar stond al bol van drama. Net als in de Volvo Ocean Race, die vorig jaar werd gevaren met iets grotere boten, veroorzaakten defecten aan de kantelkiel veel problemen. De Brit Alex Thomson kwam eind november in zware problemen, duizenden kilometers uit de Afrikaanse kust. Zijn landgenoot Mike Golding, die uren verderop zeilde, keerde terug voor een levensgevaarlijke reddingsactie, maar de vreugde was van korte duur: Golding liep zelf mastbreuk op, waarna beide Britten moesten opgeven.

De vijf anderen bereikten Fremantle wel, aangevoerd door Zwitser Bernard Stamm, de winnaar van de laatste ‘Around Alone’. Stamm zeilde al op 4 december de Australische haven binnen, na een race van 43 dagen.

De 43-jarige Zwitser is een oceaanzeiler van de zwaarste categorie. Stamm moest zijn zelfgebouwde 60-voeter Cheminées Poujoulat in juni 2004 al eens met een afgebroken kiel, gekapseisd, achterlaten in de golven van de Atlantische Oceaan, tijdens de beruchte Transat Race. Hij werd toen 600 kilometer van de Canadese kust opgepikt door een tanker en aan land gezet in St. Johns, waarna hij direct een ijsbreker charterde voor een zoektocht naar zijn boot: drie dagen later vond hij hem terug – op zijn kop. Met dezelfde boot, gerestaureerd en wel, hoopt hij de Five Oceans opnieuw te winnen.

Zijn voorsprong is groot. Alleen de Japanner Kojiro Shiraishi volgde op drie dagen, voor de rest van het veld duurde de tocht weken langer. Knox-Johnston finishte vlak na Kerst derde op 24 dagen, de Nieuw-Zeelander Graham Dalton, die tussen de ijsbergen laveerde met een kapotte radar aan boord van zijn 50-voeter, op 28 dagen. De Spaanse Bask Unaï Basurko finishte eergisteren op 29 dagen.

Zondag, als de zeilen van Basurko’s jacht Pakea net droog zijn, vertrekt de vloot naar Norfolk in Virginia.