Waarom de ijsbeer niet zal uitsterven

Een schok. Daarmee eindigde het oude jaar voor mij. De voorpagina van mijn dagblad meldde dat de ijsbeer bedreigd wordt met uitsterven. Da’s schrikken. Het kan toch niet waar zijn dat we zo’n prachtige soort kwijtraken, die magistrale combinatie van nonchalance en kracht?

Tijd voor wat research. Wat betekent ‘bedreigd’ precies? Volgens de criteria van de rode lijst onder andere dat de populatie binnen tien jaar met 50 procent afneemt. Welke vier signalen kunnen er op wijzen dat dit staat te gebeuren?

1Het aantal zou afnemenDe vijf ijsbeernaties Canada, Rusland, de VS (Alaska), Denemarken (Groenland) en Noorwegen (Spitsbergen) kwamen in 1973 de bescherming van de ijsbeer overeen. Daarbij werden onder meer jachtquota afgesproken. Gestaag steeg het aantal ijsberen van zo’n 10.000 rond 1965 naar 25.000 eind jaren ’80. Sindsdien is de populatie verrassend stabiel, meldt ook het Wereldnatuurfonds. Wel waarschuwt het voor afname in twee van de twintig deelpopulaties. Maar tien deelpopulaties zijn stabiel, bij zes is de trend onbekend en bij twee is er sprake van toename.

2De populatie zou te klein zijnHet kan zijn dat de trend niet dalend is, maar dat het aantal te klein is om het lang uit te houden. Daarvoor bestaat de term Minimum Viable Population, waarbij biologen wel de vuistregel aanhouden van 50 reproducerende vrouwtjes. Zelfs 19 deelpopulaties halen dat aantal.

3Er zou iets mis zijn met de soortIJsberen krijgen minder jongen dan vroeger, fluistert men. Dit klopt niet: het gemiddelde aantal ligt nog steeds op twee per worp. Wel is er teruggang gemeten in de overleving van de jongen. Maar dat kwam uit een onderzoek bij één populatie, die van de westelijke Hudsonbaai. En die neemt nou net wél af. Het is dus de vraag of dit iets zegt over de hele ijsbeerbevolking. Bij de andere populatie die slinkt, die van de Baffinbaai, is de hoge jachtdruk vanuit Groenland waarschijnlijk in het spel.

4In de toekomst zou een groot gevaar opdoemen

‘De klimaatverandering zal voor grote problemen gaan zorgen’, wordt geregeld gesteld. Alleen: de aarde warmt al op sinds 1976. Dan zou de ijsbeer daar nu toch al een beetje last van moeten hebben?

Ik durf de weddenschap wel aan dat over tien jaar de populatie ijsberen niet is gehalveerd, zelfs niet met een kwart zal zijn gekrompen. Het belangrijkste prooidier van de ijsbeer, de kleine zeehond, is stabiel op zes tot zeven miljoen dieren. Andere hoogarctische soorten als muskusos, Groenlandse walvis en sneeuwgans nemen zelfs toe. Ik heb alle vertrouwen in een florerende biodiversiteit in het nieuwe jaar – ook in het hoge noorden.

Rapporten van het Wereldnatuurfonds over de ijsbeer uit 2005 en 2002: http://assets.panda.org/ downloads/polar_bear.pdf en www.wwf.org.uk/filelibrary/pdf/polar_bears_at_risk_report.pdf

    • Kor Goutbeek