Met afbraak van Oude Dame verdwijnt opnieuw wat avontuur

De legendarische skischans in Garmisch-Partenkirchen wordt afgebroken.

What’s next? Een futuristische springtoren.

Vuurwerk na de laatste wedstrijd op de oude schans. Foto Reuters Fireworks illuminate the old Olympic ski jump after the second competition of the four-hills ski jumping tournament in Garmisch-Partenkirchen, January 1, 2007. The ski jump from 1936 will be teared down after Switzerland's Andreas Kuettel won the last competition, which was aborted after the first jump due to heavy rain and wind, ahead of Finland's Matti Hautamaeki and Japan's Noriaki Kasai. REUTERS/Kai Pfaffenbach (GERMANY) REUTERS

De gerespecteerde Oude Dame kreeg eergisteren een onwaardig afscheid. Uitgerekend op de dag dat voor het laatst van de skischans in Garmisch-Partenkirchen werd gesprongen, regende het pijpestelen en moest de traditionele nieuwjaarswedstrijd halverwege worden gestaakt. Die Grosse Olympiaschanze, zoals de officiële naam luidt, wordt na een roemrijk bestaan van 86 jaar afgebroken om plaats te maken voor een moderne, futuristische springtoren. Een generatiewisseling in de schaduw van de Zugspitze.

De begrafenis van de Oude Dame gaat gepaard met gemengde gevoelens. Enerzijds is er weemoed, omdat de skischans aan de voet van de Zuid-Duitse Alpen bij velen nostalgische herinneringen aan Nieuwjaarsdag oproept. Anderzijds de afkeer omdat de toren in 1936 het baken was van de Olympische Winterspelen, die werden geadopteerd door Adolf Hitler met de bedoeling het nazistische gedachtegoed te verspreiden.

Maar welke sentimenten de schans van Garmisch-Partenkirchen ook oproept, overeind blijft het respect van de springers, van wie een uiterste technische inspanning werd gevraagd om niet alleen veilig te landen, maar vooral stijlvol en ver te springen. De Oude Dame liet zich niet gemakkelijk verschalken.

De historische springschans gold als een van de moeilijkste uit het circuit. Vanaf de bouw in 1921 was de afdaling zo steil, dat de springers als het ware werden gekatapulteerd en met gevaar voor eigen leven tegen de grond werden gesmeten. Door de kleine radius was het valrisico groot.

Ter gelegenheid van de Winterspelen in 1936 werd de schans gerenoveerd en opgetrokken uit hout. In 1950 werd het hout vervangen door een staalconstructie. Op gezag van de internationale skifederatie (FIS) is de schans van Garmisch-Partenkirchen nog tweemaal aangepast. Tot de nieuwe veiligheidsvoorschriften behoorde een verandering van de radius.

Hoewel het 119 meter hoge bouwwerk voldeed aan de strenge eisen van de FIS behield de schans zijn karakteristieke eigenschappen die ervoor zorgden Garmisch-Partenkirchen voor schansspringers een cultoord is geworden. De schans bleef korter dan de andere en vereiste met name een goede afsprong.

Springschansen mogen dan bijzondere sportplekken zijn, omdat de mens er de illusie hooghoudt te kunnen vliegen, de strenge voorschriften van de skifederatie zorgen voor uit de computer afkomstige eenheidsmodellen, die tegen elkaar inwisselbaar zijn. Met de ontmanteling van de Oude Dame heeft de sport verder aan avontuur ingeboet.

Tot verdriet van de liefhebbers, zoals de Oostenrijker Toni Innauer, de winnaar van de nieuwjaarswedstrijd in 1976 en de man die vier jaar later in Lake Placid olympisch kampioen werd. Maar de huidige directeur skispringen van de Oostenrijkse skibond bewaart ook een slechte herinnering aan Garmisch-Partenkirchen, waar hij ooit bij de landing op een ijzige uitloop zwaar ten val kwam. Een litteken aan zijn heup herinnert aan die smak.

Vanaf volgend jaar past ook de schans in Zuid-Duitsland in de format die de FIS zo graag wil. De sport moet televisiegeniek zijn om ‘sexy’ uitzendingen te garanderen en veel inkomsten te genereren. En daarvoor worden verre sprongen verlangd. Dat kon tot dit jaar in beperkte mate in Garmisch-Partenkirchen, maar vanaf 2008 wel. Daarvoor wordt letterlijk een hoge prijs betaald, want de bouwkosten van de nieuwe schans bedragen tien miljoen euro. Voor dat bedrag verrijst een schans in de vorm van een pump zonder naaldhak. Mooi, maar een bouwwerk waarvan nu al vaststaat dat er minder ontzag voor zal zijn. Of zoals Innauer tegenover de krant Süddeutsche Zeitung zei: „Ik voelde me altijd nederig als ik bovenop de Olympiaschans stond.”