In Dudesti wonen geen miljonairs

Wat je ziet is onwaarschijnlijk idyllisch: poorten en deuren met prachtig houtsnijwerk, wagens met paarden ervoor, een man met een zeis, hooi in onverpakte schelven op het land, nergens een auto, overal groen en vogeltjes terwijl een paar koeien door een man naar een andere wei gebracht worden – geweldig. Roemenië. Vandaag de dag. Dat wil zeggen: een of twee jaar geleden. En de bewoners van dit plaatjesachtige dorp willen maar één ding: weg. Weg van deze ‘afschuwelijke plek’, naar het Westen, waar de rijkdom op straat ligt: „Iedereen heeft daar een auto. Ze leven heel gemakkelijk.” Ion en Maria niet. Ze moeten het hebben van hun zes koeien, hun lapje grond en € 45 in de maand.

In de documentaire The last peasants, gisteravond vertoond op Canvas, kregen we een indruk van het leven in een dorp in de nieuwe Europese lidstaat Roemenië. Straatarm. En hongerig, hongerig naar het echte leven dat zich duidelijk niet in Dudesti afspeelt. Ions broer is met zijn vrouw en zoon naar Parijs gegaan, illegaal, is daar gepakt, heeft weten te ontkomen naar Dublin. Zijn vrouw is nog in Parijs, hun zoon zit in een kindertehuis, het huwelijk ligt plat, maar broer Petru verdient geweldig met twee banen tegelijk daar in Dublin: € 2.400. Dat is andere koek.

Ion doet een poging naar hem toe te komen. Hangend onder een wagon bereikt hij Wenen. In de trein in Duitsland vraagt de politie naar zijn paspoort en na zes dagen cel is hij weer thuis. Nog armer. Maar begeriger dan ooit, hij heeft een glimp opgevangen van het rijke Westen: „Je zou de bonbonwinkels daar moeten zien!”

Zijn vrouw denkt dat ze het zelf beter zou doen. Ze leent het equivalent van twee jaarsalarissen om papieren te kopen en krijgt te horen dat ze vermomd als zakenvrouw moet reizen. Ze koopt make-up en maakt zich voor de eerste keer op, voor een klein spiegeltje op een stoel. „Ik heb vrouwen dit op de televisie zien doen”, zegt ze als ze professioneel foundation aanbrengt. „Doet het geen pijn?”, vraagt haar dochtertje angstig als ze haar moeder rode wangen ziet krijgen van een borstel. En: „Word je een vogelverschrikker?”

De man van wie Maria de papieren kocht blijkt gearresteerd. Ze kan helemaal niet weg. Ze hebben nu een flinke schuld. En nog steeds niet meer dan zes koeien, een lapje grond, en 45 euro om van te leven.

Einde documentaire. Maar niet einde verhaal natuurlijk. Sinds drie dagen zijn Ion en Maria EU- burgers.

En in de EU zitten wij, te dromen van zulke dorpjes waar alles nog zo ‘duurzaam’ gebeurt, zo anders dan wij het doen met onze ecologische voetafdrukken van vele hectaren. In Llinke Soep, een uitzending van de idealistische omroep Llink, werden miljonairs op de miljonairsbeurs (die alweer een poosje geleden in Amsterdam gehouden werd) geïnterviewd over hun energiegebruik en nee, dat viel over het algemeen niet mee, want je bent geen miljonair om op de fiets te gaan zitten. Met minder dan twee auto’s, een zwik apparaten, dynamisch vlieggedrag en een gezonde desinteresse voor alles wat met milieu te maken heeft, ben je geen miljonair. Althans, niet het soort miljonair dat ter beurs gaat. Die willen geen energiezuinig huis, die willen een biertap met diamantjes erop. Maar aan de kant van het milieubewustzijn valt er ook nog wel wat te verbeteren: de biologische kroket die door een geblinddoekt proefpanel in een vergelijkende test met twee andere kroketten geproefd werd, kwam verreweg als slechtste uit de bus. „Gadverdamme” zei één van de proevende personen onomwonden.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen

    • Marjoleine de Vos