Het kleine leed dat file heet

Het voornemen was nog zo om met frisse blik het nieuwe jaar in te gaan, maar toen kwam de verkeersinformatiedienst met zijn jaarcijfers.

Nederland verloor vorig jaar bijna 69 miljoen uur door in de file te staan. Schokkend nieuws natuurlijk, want het klinkt schokkend. Maar zijn de cijfers ook wat ze lijken? De miljoenen uren verdwijnen als water op zoab wanneer zij worden omgeslagen over alle inwoners. De Nederlandse burger stond vorig jaar 4 uur en 13 minuten in de file – nog geen 5 minuten per week. Wie klaagde daar over files?

Maar het gaat hier om gemiddeldes. Niet iedere inwoner heeft een wagen voor de deur. Afgezet tegen de 7,3 miljoen auto’s in Nederland staat de autobezitter gemiddeld 9,5 uur per jaar in de file – aanzienlijk langer dan de gemiddelde inwoner. Ook hier geldt echter: 11 minuten per week blijft een te verwaarlozen verlies, zeker als je bedenkt dat automobilisten zich in de auto scheren, zich opmaken of hun boterham eten. Daarnaast wordt er zakelijk heel wat afgebeld: dat is pure productie.

Misschien werpt de fileschade uitgedrukt in euro’s meer licht op de zaak. Het bruto binnenlands product bedroeg vorig jaar 529 miljard euro. De werkende Nederlander voegde vorig jaar gemiddeld zo’n 55 euro per uur toe aan onze samenleving. De directe economische schade bij 69 miljoen file-uren komt uit op 3,8 miljard euro. Dat klinkt veel, maar afgezet tegen de omvang van de economie is dat niet meer dan 0,7 procent. Bovendien staan bejaarden, werklozen en baby’s ook in de file, dus dit bedrag is een overschatting.

Maar vaste filerijders weten dat er meer is dan stilstand op de snelweg, en de irritatie daarover. De onzekerheid van een afspraak zorgt ervoor dat er nog veel meer tijd wordt vermorst dan de filestatistieken doen vermoeden – men stapt uit voorzorg eerder in de auto. Bovendien, iedere wachtende in de file schept in veel gevallen nog een wachtende elders. Je zou verwachten dat de OESO, de organisatie van de 30 rijkste landen ter wereld, niet zomaar waarschuwt voor de gevaren van de verkeerssituatie in de Randstad.

Aan meningen over files geen tekort, maar enige onderbouwing is prettig. Brancheorganisaties van wegvervoerders inventariseren jaarlijks de economische schade van files. Zij kwamen vorig jaar uit op 470 miljoen euro – nog geen promille van de economie. Gezegd moet worden dat ook deze berekeningen alleen betrekking hebben op de directe schade van files voor vrachtwagens. Maar ook met die nuancering zou je je toch bijna gaan afvragen waarom er miljardeninvesteringen nodig zijn in het wegennet.

Jeroen Wester

    • Jeroen Wester