‘Grootste bouwheer sinds Herodes’

In Jeruzalem overleed gisteren Teddy Kollek, bijna 30 jaar burgemeester van Israëls hoofdstad. Het was het verhaal van een illusie, zegt een ex-medewerker.

Teddy Kollek in 1986. (Foto AFP) (FILES)--A file photo taken 27 May 1986 shows of Teddy Kollek former Mayor of Jerusalem. Theodor 'Teddy' Kollek, a top figure in the Israeli Labour party and former mayor of Jerusalem for almost 30 years, died 02 January 2007 in Jerusalem aged 95, Israeli public radio reported. Born in 1911 in Austria, Kollek immigrated to British-mandated Palestine in 1935, aged 29. During the first Israeli-Arab war after the creation of Israel in 1948, Kollek bought weapons for the Jewish paramilitary organisation Haganah and formed bonds with Jewish figures in the United States who later became Jerusalem's main financial donors.He was mayor of Jerusalem from 1965 to 1993, when current Prime Minister Ehud Olmert took over. AFP PHOTO/GPO HO AFP

De grootste bouwheer in Jeruzalem sinds de Romeinse koning van Judea, Herodes de Grote. Zo karakteriseerde de vermoorde premier Rabin de oud-burgemeester van de Israëlische hoofdstad Theodor ‘Teddy’ Kollek, die gisteren op 95-jarige leeftijd overleed.

Kollek bouwde tijdens zijn ambtsperiode van 1965 tot 1993 geen nieuwe tempel zoals Herodes, maar wel winkelcentra, het Israël Museum, theaters en uitbreidingswijken. „Hij beschouwde de zionistische droom als een groot bouwproject”, aldus de historicus Tom Segev, die twee jaar het kantoor van Kollek leidde.

Kollek was in 1965 gekozen tot burgemeester van West-Jeruzalem; anderhalf jaar later veroverde Israël in juni 1967 ook Oost-Jeruzalem. De hereniging van West-en Oost-Jeruzalem zag hij meteen als zijn belangrijkste taak, want, aldus Segev, hij hield van vaart en internationaal prestige. Kollek, die een grote hekel had aan bureaucratische rompslomp, was zich namelijk als burgemeester van West-Jeruzalem al aan het vervelen, vertelde zijn echtgenote Tamar in een zeldzaam interview.

Mister Jeruzalem, die jarenlang in de buitenwereld bekender was dan de zittende premiers, hield van media-aandacht, grote sigaren en het gezelschap van vrouwelijke filmsterren en kunstenaars. Hij gebruikte die bekendheid om fondsen te werven voor de grote bouwprojecten. Tegelijkertijd wist hij gewone Jeruzalemmers aan zich te binden door zijn openheid. Zijn huisadres was bekend, zijn telefoonnummer stond in de gids en wie nog laat belde met een klacht over een opgebroken straat werd door Kollek teruggebeld.

Met de Arabische inwoners van het volgens internationaal recht bezette Oost-Jeruzalem trachtte hij vreedzaam te coëxisteren. Maar hij bekende meer dan eens dat hij de Arabieren liever kwijt dan rijk was, net als zijn mentor David Ben-Gurion. Als realist besefte hij dat het niet mogelijk was Jeruzalem te ontdoen van de Arabische inwoners. Hij sprak over de noodzaak van een „verlichte bezettingspolitiek”.

Na zijn pensioen zei hij spijt te hebben zo weinig te hebben gedaan voor de inwoners van Oost-Jeruzalem. Segev onderstreepte in een in memoriam dat mede door de verwaarlozing van Oost- en delen van West-Jeruzalem en het gebrek aan eenheid Jeruzalem „eruit ziet als een van de grootste zionistische mislukkingen”.

Segev ziet het bewind van Kollek dan ook vooral als het verhaal van een illusie, niet als een „successtory”. Daar denken premier Olmert, die in 1993 Kollek versloeg, en de huidige burgemeester, de ultra-orthodoxe Lupolianski, totaal anders over. Zij prezen Kollek als een van de belangrijkste figuren in de geschiedenis van de duizenden jaren oude stad.