Gazprom niet zeker van zijn zaak

Hoe agressief is Gazprom nu werkelijk? Te oordelen naar zijn hardhandige onderhandelingstechniek in Wit-Rusland wil de Russische gasgigant gewoon zijn zin krijgen. Maar zijn distributie- en bevoorradingscontracten in West-Europa hebben een defensieve inslag.

Wit-Rusland werd een herhaling van de op televisie uitgezonden stopzetting van de gasleveranties aan Oekraïne van begin 2006 bespaard. De regering-Loekasjenko stemde ermee in dat de gasprijs geleidelijk zal stijgen tot de normale marktprijs in 2011 en dat het eigendom van de pijpleiding dwars door het land moet worden gedeeld met Gazprom.

De wens om de pijpleiding naar West-Europa te beheersen past goed bij het langetermijncontract dat Gazprom eind december sloot met Gaz de France (GdF), dat volgde op overeenkomsten met Duitsland en Italië. Net als in Duitsland en Italië zal Gazprom rechtstreeks toegang krijgen tot sommige Franse eindgebruikers. In ruil daarvoor heeft Frankrijk zich voor nog eens achttien jaar van gasleveranties verzekerd.

Gazprom wil duidelijk vertegenwoordigd zijn op de Europese gasrekeningen. De standaardverklaring luidt dat het bedrijf geïnteresseerd is in een percentage van de winstmarges uit de gasverkoop aan eindgebruikers. Daar kan enige waarheid in schuilen. Maar de stap die Gazprom heeft gezet in de detailhandel lijkt grotendeels te zijn gemotiveerd door het zekerstellen van de vraag naar zijn gas.

Dat kan onaannemelijk klinken. Op de middellange termijn lijkt een toenemende afhankelijkheid van West-Europa van Russisch gas onvermijdelijk. Europese regeringen maken zich zorgen over de zekerheid van de toevoer.

Maar Gazprom gedraagt zich wel degelijk rationeel. Het bedrijf besteedt miljarden euro’s aan pijpleidingen naar Europa. Het moet ervoor zien te zorgen dat er klanten aan de andere kant zijn. Dat mag geen punt zijn, gezien de Europese afhankelijkheid, maar dat kan veranderen als Europese landen zich ooit tot kernenergie bekennen of besluiten om meer gasopslagfaciliteiten te bouwen.

De internationale handel in gas bestaat uit een wisselende mengeling van politieke en economische ingrediënten. Gazprom weet dat beter dan wie dan ook, getuige zijn hardhandige onderhandelingstechniek in Wit-Rusland. Langetermijncontracten bieden het bedrijf enige bescherming tegen politieke tegenslagen.

Niettemin heeft Gazprom nog maar een minuscuul deel van de Europese gasmarkt veroverd. In Frankrijk zal het 3 procent van de markt bedienen, en ook in Italië is het percentage laag. Als Gazprom ernst maakt met het doorvoeren van zijn plannen om tot de eindgebruiker door te dringen, zal het agressiever te werk moeten gaan.

Fiona Maharg-Bravo

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com Vertaling Menno Grootveld