Forse kritiek binnen de VVD na verloren zetels

Rotterdam. De VVD heeft in de campagne te veel op de kiezers in het midden gemikt en de concurrentie van partijen aan de rechterkant onderschat.

Dat concluderen Patrick van Schie en Fleur de Beaufort in Liberaal Reveil. Dat is het blad van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD. Van Schie, directeur van het bureau, en De Beaufort bekritiseren lijsttrekker Mark Rutte, die „t ij d e n s de grote lijsttrekkersdebatten verzuimde het vraagstuk van de criminaliteit aan te kaarten“. De twee auteurs vinden het minstens zo zorgelijk dat „een aantal speerpunten uit het verkiezingsprogramma haaks staan op het liberalisme“, zoals het pleidooi voor gratis kinderopvang. VVD-leider Mark Rutte heeft wel een onderzoek naar de verkiezingsnederlaag aangekondigd, maar dat richt zich vooral op de campagne. Volgens Van Schie en De Beaufort mag de uitkomst niet zijn dat „de kiezer het niet begrepen heeft“, maar moet de partijtop de hand in eigen boezem steken. Ook het in 2005 aangenomen nieuwe Liberaal Manifest mag niet buiten schot blijven, zeggen de twee auteurs. Ze wijzen er bovendien op dat Hans Wiegel en Frits Bolkestein, VVD-lijsttrekkers die in het verleden wel succes boekten, niet bang waren om zich rechts te profileren. „Zoals Frits Bolkestein ooit opmerkte: als de kiezers de keuze hebben tussen neplinks en echt links, kiezen ze voor echt links.“ Rita Verdonk wordt verweten een „eigenzinnige campagne“ te hebben gevoerd, waardoor de VVD geen eenheid uitstraalde. Van Schie en De Beaufort stellen dat de verkiezing om het lijsttrekkerschap zelf niet nadelig was, maar dat „het funest is geweest dat de hoogst geëindigde ‘verliezer’ zich niet bij het resultaat heeft willen neerleggen“. Ook partijvoorzitter Jan van Zanen krijgt kritiek. Hij heeft „telkens getracht het deksel op de ketel te duwen zodra een serieus inhoudelijk debat op stoom leek te gaan komen“. Als voorbeeld wordt Geert Wilders genoemd, die „mede door een rigide fractiediscipline“ voor een probleem heeft gezorgd door veel kiezers naar zich toe te trekken. Van Schie en De Beaufort vinden het voor de hand liggen dat de VVD niet weer gaat regeren. „Dat zou voor het land geen goede zaak zijn en bovendien kan een oppositieperiode heilzaam voor de partij werken.“