Woede om ‘shi’itische wraak’ op Saddam

De executie van Saddam heeft kwaad bloed gezet bij de sunnieten, niet alleen in Irak maar ook in de andere landen van de regio. ‘Het afschuwelijke sektarisme zal nog erger worden’.

Een met een mobiele telefoon opgenomen beeld van Saddam Hussein vlak voor zijn ophanging. Foto AFP An image grab from a video, believed to be captured on a mobile phone and posted on the internet 31 December 2006, appears to show Saddam Hussein's head in the noose just prior to his hanging in Baghdad early 30 December 2006. In the video footage of the execution, spreading across the Internet today, the ousted Iraqi leader drops through the metal trapdoor his last prayer is caught short: "There is no God but God, and Mohammed is his prophet." AFP PHOTO/INTERNET/DSK AFP

Rotterdam, 2 jan. - In de officiële Iraakse zienswijze had de executie van Saddam Hussein een soort zuivering moeten zijn: de terechtstelling van de (sunnitische) tiran die in de ruim 30 jaar van zijn bewind zoveel bloed had vergoten, zowel shi’itisch als sunnitisch, Arabisch als Koerdisch, zou de weg openen naar verzoening.

Hoe de terechtstelling ook verlopen was, dit was wishful thinking; sunnitische en shi’itische extremisten in Irak zijn al te ver heen om zich iets aan te trekken van de terechtstelling van een leider die alweer bijna vier jaar geleden ten val werd gebracht. Maar het verloop van de ophanging, die het karakter had van een shi’itische wraakoefening, heeft de kloof en het wantrouwen nog erger gemaakt. Tegelijk is in de sunnitische landen in de omgeving de bezorgdheid over de nieuwe shi’itische assertiviteit weer toegenomen.

Tot woede van veel sunnieten in binnen- en buitenland werd Saddam Hussein terechtgesteld op wat voor hen de eerste dag was van de Eid al-Adha, een van de belangrijkste islamitische feesten. De shi’ieten begonnen de Eid een dag later. Volgens verscheidene bronnen had de Amerikaanse ambassadeur hiertegen bezwaar gemaakt, bezorgd over de indruk die dit zou maken op de sunnitische minderheid die zich al zo gemarginaliseerd voelt door de shi’itische meerderheid (de Koerden zitten min of meer buiten schot in hun autonome noorden). Maar de door fundamentalistische shi’ieten gedomineerde regering had toestemming gevraagd aan de shi’itische geestelijkheid in de heilige stad Najaf, en gekregen, en haar plan doorgezet.

Bij het schavot werd vervolgens blijkens opnames met mobiele telefoons een shi’itische versie van een islamitisch gebed opgezegd en hieven getuigen de naam van de radicale shi’itische geestelijk Muqtada Sadr aan, leider van het Leger van de Mahdi, de gewelddadigste anti-sunnitische militie. „Een grote overwinning”, noemde de shi’itische ex-premier Ibrahim Jaafari de ophanging in een televisievraaggesprek.

Sunnitische extremistische websites diepten de afgelopen dagen dit thema gretig uit: „de Perzen” – waarmee de huidige shi’itische machthebbers in Bagdad in sunnitische kringen worden aangeduid – hadden de koran verbrand die Saddam tijdens zijn proces en bij zijn terechtstelling bij zich droeg, meldden zij bijvoorbeeld.

Ook zou Saddams lijk na zijn ophanging zijn geschonden.

Dat werd door Saddams stam na in het ontvangst nemen van zijn lijk ontkend. Niettemin gingen op veel plaatsen in sunnitische gebieden van Irak mensen met portretten van Saddam de straat op om te protesteren tegen de executie; anderen zwoeren wraak, zoals Umm Abdullah, een docent in Tikrit, waar Saddam opgroeide, die tegen het persbureau AP meldde dat zij haar vijf kinderen zou leren om wraak te nemen op de Amerikanen. Het zijn maar woorden – maar dit soort uitspraken was gemeengoed en verzoening is wel het laatste dat op het programma staat. [Vervolg SADDAM: pagina 5]

SADDAM

Sunnitische wereld verontwaardigd

[Vervolg van pagina 1] „De dag van vandaag markeert het einde van een boosaardig tijdperk”, schreef een Iraakse vrouw in de beschermde Groene Zone in Bagdad in haar weblog Neurotic Iraqi Wife (www.http://neurotic-iraqi-wife.blogspot.com). „Het einde van een boosaardig tijdperk en het begin van een nog erger .. Het gedoemde tijdperk ... Iraks gedoemde tijdperk.”

De sunnitische regimes van het Midden-Oosten, die al niet erg enthousiast waren over de Amerikaans-Britse invasie van 2003, zijn gaandeweg nog minder enthousiast geworden, door de verloedering van Irak en door wat zij zien als verstoring van het regionale machtsevenwicht. Saddam was nergens geliefd en in veel landen gevreesd, maar hij was een sunniet, een hunner. Nu is in Bagdad de shi’itische meerderheid aan de macht, die als verlengstuk en versterking van het gevreesde Iran wordt gezien. Ayatollah Khomeiny heeft postuum de oorlog tegen Saddam Hussein alsnog gewonnen. Niet alleen in Irak maar in de hele regio zijn door de omverwerping van Saddams regime de spanningen tussen shi’ieten en sunnieten verscherpt.

De reacties op Saddams executie in de belangrijkste sunnitische landen, Saoedi-Arabië, Egypte en Jordanië, waren dan ook heel kil. Niemand prees Saddam, maar er was scherpe kritiek op zijn haastige, „gepolitiseerde” (Riad) berechting en met name ook op het gekozen tijdstip voor de ophanging, die, aldus een Egyptisch radiostation „het aantal moorden zal vergroten”. In Jordanië nam een minister deel aan een pro-Saddam betoging. Libië kondigde zelfs drie dagen nationale rouw af, maar zijn leider Gaddafi telt niet echt mee in de Arabische elite.

In deze landen trekt men zich het lot van de Iraakse sunnieten aan, en dat heeft al geleid tot onofficiële Saoedische waarschuwingen aan Bagdad (en de VS, die als verantwoordelijk voor de situatie worden gezien) dat men de sunnieten wel eens kan gaan steunen, financieel of anderszins.

„Het tijdstip van Saddams ophanging en de snelheid waarmee het doodvonnis werd uitgevoerd, roepen meer vragen op dan antwoorden worden gegeven”, schreef gisteren de hoofdredacteur van de in Londen uitkomende maar door Saoedi-Arabië gefinancierde krant Asharq al-Awsar, Tariq Alhomayed. Hij waarschuwde: „En het zal het afschuwelijke sektarisme in Irak en in de hele regio zelfs nog meer verdiepen dan we tot dusverre hebben gezien.”

    • Carolien Roelants