Sterretjes en alcoholvrije champagne

Wat is er deze week gebeurd rondom de Nederlandse missie in Uruzgan? De Pakistaanse leider Musharraf wil hekken langs grens met Afganistan.

„De vijand zal de regio met vernedering en schande verlaten. Ik ben ervan overtuigd dat het bloed van onschuldige mensen en mujahedeen tot resultaten zal leiden.”

Deze woorden, die vrijdag via een e-mail van een Talibaan-woordvoerder bij persbureaus terechtkwamen, zouden van de voortvluchtige Talibaan-leider Mullah Omar zijn. In de verklaring ter gelegenheid van het Offerfeest werden de Talibaan opgeroepen hun levens te offeren en „zich nooit te onderwerpen of de nederlaag te accepteren”.

De Amerikaanse commandant van de anti-terreuroperatie Enduring Freedom, luitenant-generaal Karl Eikenberry, vreest inderdaad dat de gevechten in de eerste maanden van dit jaar erger zullen worden. „We moeten niet verrast zijn door gevechten in delen van Zuid-Afghanistan die zullen evenaren wat we het afgelopen jaar hebben gezien”, zei hij zondag tegen persbureau AP.

Hij verwacht dat de Talibaan in het begin van dit jaar grensposten zullen aanvallen en dat ze het gebruik van zelfmoordaanslagen zullen uitbreiden en bijvoorbeeld met groepen van vijfentwintig tot honderd strijders districtskantoren zullen aanvallen. Maar „de geallieerde en Afghaanse strijdkrachten zijn in staat om overal waar ze zich bewegen militair dominant te zijn”, voegde hij eraan toe.

Over verdere gevechtshandelingen in het kader van de ISAF-operatie Baaz Tsuka in de zuidelijke provincie Kandahar, of betrokkenheid van Nederlandse militairen daarbij, is de afgelopen week niets bekendgemaakt.

De Nederlanders in Uruzgan vierden de jaarwisseling met alcoholvrije champagne en sterretjes, in aanwezigheid van commandant der strijdkrachten Dick Berlijn. Verder hadden ze te vieren dat zij bij een internetverkiezing van de NOS donderdag tot „nieuwsmensen van het jaar” werden uitgeroepen.

Een dag later werd een 24-jarige dienstweigeraar tot twee maanden cel veroordeeld.

Wel meldde ISAF dat in de dorpen Talukan, Zangabad en Sperwan Gah in Kandahar, die inmiddels zijn vrijgemaakt van Talibaan, „hulpgoederen zijn uitgedeeld aan meer dan 350 dorpsbewoners, veterinaire zorg is verleend aan meer dan dertig kamelen en medische zorg aan meer dan 120 mannen, vrouwen en kinderen”. Ook hielden het Afghaanse leger en ISAF daar een shura (een raadpleging) „met meer dan honderd dorpsbewoners om naar hun behoeften en zorgen te luisteren”. In een eigen verklaring hierover maakte ISAF bekend dat de lokale bevolking goed te spreken was over de verbeterde veiligheid en de hulp.

Over een andere raadpleging is minder succes te melden. In de eerder genoemde verklaring wees Mullah Omar de suggestie van president Hamid Karzai van de hand om een grote vergadering te houden met de leiders van de Pashtun in Zuid-Afghanistan en de tribale grensgebieden van Pakistan. Hij noemde dit voorstel van Karzai „een val”. Karzai opperde het gebruik van het traditionele instrument jirga enige weken geleden, na beschuldigingen over en weer van Karzai en de Pakistaanse leider Musharraf dat de ander niet voldoende zou doen om het geweld van de Talibaan te stuiten. „Geen moslim zal meedoen aan iets dat is gecreëerd door agressors en marionetten”, zei Omar over het voorstel.

Waren de Afghaanse en Pakistaanse regeringen kort geleden nog van zins op deze gematigde manier te verhinderen dat Talibaanstrijders vanuit de tribale gebieden aanvallen uitvoeren in het zuiden, deze week trok Musharraf zijn eigen plan. Hij kondigde aan delen van de grens met hekken af te zetten en te er mijnen neer te leggen. Ook zullen er meer militairen naar de grens gestuurd worden.

Een onzalig plan, volgens Karzai. Afghanistan heeft de door de Britten getrokken Durand-lijn, die de Pashtun over twee landen verdeelde, nooit erkend. „In feite zal het stammen en families scheiden”, zei Karzai. „Als we terrorisme als geheel willen voorkomen, [terroristen] voor altijd willen uitroeien en verslaan, dan moeten we hun vrijplaatsen verwijderen, de plaatsen waar ze hun opleiding, financiële middelen en uitrusting krijgen.”

Ook de Verenigde Naties hebben het plan afgewezen, met het argument dat het gebruik van landmijnen tot meer burgerdoden zal leiden.

De Pakistaanse leider Musharraf worstelt met de rol van zijn leger in de strijd tegen extremisten. In september gaf hij nog opdracht om de Talibaan in het tribale gebied Noord-Waziristan met rust te laten, als onderdeel van een akkoord met stamleiders. In ruil daarvoor zouden de stamleiders voorkomen dat er vanuit Noord-Waziristan aanvallen in Afghanistan zouden worden uitgevoerd. De Talibaan hebben zich van die overeenkomst niets aangetrokken; inmiddels is het gebied uitgegroeid tot een ‘mini-Talibaan-staatje’.

Nu wil Musharraf meer militairen naar de grensregio sturen, om aan het Westen en Afghanistan te laten zien dat hij níet te weinig doet. Maar ook vóór het Waziristan-akkoord was het leger niet in staat om orde te scheppen in de wetteloze tribale regio’s, waar de Pashtunwali heerst: de erecode die voorschrijft dat stam, clan en familie voor alles gaan. Het half miljoen manschappen tellende Pakistaanse leger bestaat voor zeker een kwart uit Pashtun. En die zijn, zoals een officier het onlangs tegenover de BBC uitdrukte „niet in het leger gegaan om hun eigen mensen te doden”.

Musharraf, die in 1999 middels een militaire staatsgreep aan de macht is gekomen, heeft de steun van het leger nodig om de presidentsverkiezingen die voor komend najaar gepland staan, te winnen. In 2007 zullen veel beslissingen over het lot van Afghanistan in Islamabad genomen worden.

Meer over de Nederlandse missie in dossier Uruzgan, www.nrc.nl/uruzgan

    • Hanneke Chin-A-Fo