Gewoon dieet van gewoon mens

Sonja Bakker snapte niet waarom ze 20 kilo te zwaar was. Na allerlei diëten volgde ze een cursus voedingsleer bij de LOI. Honderd-duizenden mensen proberen nu af te vallen met haar weekmenu’s.

Gewichtsconsulente Sonja Bakker. Als je iets niet lust of niet snapt mag je altijd bellen. Bij het bedrijf Sonja Bakker zit dagelijks een team van zeven mensen klaar aan de telefoon. Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Meer over Sonja Bakker en haar dieet op www.sonjabakker.nl Hoorn, 20-12-06. Sonja Bakker. Foto Leo van Velzen NrcHb.

Sonja Bakker, de jonge vrouw uit Spierdijk die beroemd werd door haar lijnadviezen, zit achter een tafeltje in een winkel van Zorg en Zekerheid, zorgverzekeraar. Ze signeert haar boek, haar derde boek, Bereik én behoud je ideale gewicht. De winkel is in een kantoor in Amstelveen en het is meer een balie met loketten. Klanten van Zorg en Zekerheid kunnen hier advies krijgen. Dan hoeven ze niet te bellen of te mailen.

Vandaag, vrijdag 15 december, kunnen ze hier ook Sonja Bakkers boek krijgen. En als ze zich opgeven voor het online lijnprogramma van Sonja Bakker, krijgen ze alles vergoed van Zorg en Zekerheid. Vijfennegentig euro. Idee van Nanda van Esdonk, marketingvrouw van Zorg en Zekerheid. Ze volgt het lijnprogramma zelf ook, ze is een kilo of tien te zwaar. „Wij zijn de eerste zorgverzekeraar die Sonja Bakker in het aanvullende pakket hebben”, zegt ze.

„Ben je ook al bezig?” zegt Sonja Bakker tegen de vrouw die haar van huis meegenomen boek op het tafeltje legt. „Hoeveel al?”

De vrouw straalt. „Twaalf kilo.” Ze is een jaar of zestig. Blond haar, rode lippenstift. „Ik moet er nog vijfentwintig.”

„Wat goed van je”, zegt Sonja Bakker.

De vrouw: „Ik heb net een paar verjaardagen gehad. Toen heb ik wel meegedaan.”

Sonja Bakker: „Dat moet ook hoor. Lekker genieten. En dan de volgende dag weer even streng.” De vrouw: „Ik ben geen snoeper. Maar hartige dingen... Een blokje kaas...”

Sonja Bakker: „Weet je wat ook lekker is?” Ze leunt naar voren en legt haar hand op de arm van de vrouw. „Een stukje ossenworst. Met een augurkje.”

De vrouw: „Nu komen de feestdagen er weer aan.”

Sonja Bakker: „Niet bang zijn. Als je het moeilijk krijgt, neem dan een crackertje.”

De vrouw: „Ja, met een lekker plakje kaas erop”. Ze is even stil. „Mágere kaas.”

Sonja Bakker: „Eén plakje!” Ze lacht. Ze schrijft de naam van de vrouw in het boek, met daaronder ‘ga zo door’.

Ze heet Anja en ze is 62. Ze vertelt dat ze dik begon te worden toen ze in de overgang kwam. Ze woog altijd rond de 55 kilo, bij 1 meter 60. Ze werd 100 kilo. Toen kreeg ze last van haar voeten, daarna van haar knieën, zo erg dat ze haar werk niet meer kon doen. Ze was verkoopster bij Blokker. Ze zit nu in de WAO.

Vorig jaar kreeg ze te horen dat ze apneu heeft en dat ze moet afvallen. Een apneu is een korte periode van ademstilstand, in de slaap, vaak bij mensen die dik zijn. Anja: „Ik kreeg ook te horen dat het voor mij erg moeilijk zou worden. Medisch gezien was ik er eigenlijk niet toe in staat.”

Ze probeerde het met een diëtiste, maar het hielp niet. „Ik moest allemaal achterlijke dingen in huis halen. Rijst met velletjes en olijfolie. Mijn man zei ook: wat een onzin.” Toen zag ze Sonja Bakker op de televisie. „Leuke vrouw, dacht ik. Ik ben gelijk dat boek gaan halen.”

Ze wijst naar de tafel waar Sonja Bakker zit. Voor haar een rij vrouwen en mannen, met haar boek onder de arm. „Kijk hoe aardig ze is”, zegt Anja. „Ze is...” Ze zoekt naar het woord. „Ze is normaal. Die weekmenu’s van haar zijn ook normaal. En als je iets niet snapt of iets niet lust, kun je bellen. Je zegt: vandaag moeten we tosti met geitenkaas eten, maar wij lusten geen geitenkaas. Dan zeggen ze: gewone kaas mag ook hoor.”

Haar man doet nu ook mee. En haar schoondochter. En haar kleindochter. Nu haar zoon nog, die is het dikst van allemaal. „Maar die wil niet. Hij zegt: al die groente, ik ben toch geen konijn? Hij zit veel in de auto, hè. Die eet onderweg liever een lekkere bal gehakt.”

Koen Lenting, de man van Sonja Bakker, is vandaag ook mee. Ze moeten nog naar Lisse en naar Hoofddorp en Sonja, zegt hij, is zo moe dat hij voor haar rijdt. Anderhalf jaar geleden was zij nog gewichtsconsulente – zo noemt ze zichzelf – met een praktijk aan huis en moeder van twee kleine kinderen. Hij was accountmanager bij Honda. Sonja Bakker had haar eerste boek al af, maar niemand wilde het uitgeven. Niet op de manier die zij wilde, met veel plaatjes en alles in kleur. „Toen hebben we het zelf gedaan”, zegt Koen Lenting.

Vijfduizend exemplaren, anders werd de kostprijs per stuk te hoog. De schuur van Sonja Bakkers vader, een bollenboer, stond vol. Een supermarktketen in Hoorn en omstreken wilde er wel tweeduizend in de winkel leggen, bij de sinaasappelen. Binnen een dag waren ze verkocht. De volgende dag die andere drieduizend ook.

Op 1 januari 2006: 45.000. Op 1 januari 2007: 600.000 van het eerste boek, 55.000 van het tweede boek (voor kinderen), 300.000 van het derde boek. Dat kwam een maand geleden uit. „Het is minder dan wat Harry Potter in vier weken doet”, zegt Lenting. „Maar veel meer dan Dan Brown.” Sonja Bakker is een bedrijf geworden met een team van zeven mensen achter de telefoon. Lenting heeft zijn baan bij Honda opgegeven.

Zelf viel hij tien kilo af nadat hij verkering had gekregen met Sonja. Voorheen was het: veel hartige tussendoortjes, weinig groente. Nu is het: Japanse mix in plaats van chips, rode sauzen (van tomaat) in plaats van witte (met room), en nog maar een keer per week een frietje. „Ik weeg nu 89 kilo”, zegt hij. „En ik ben 1 meter 91. Het ging helemaal vanzelf.” Hij zit wel altijd in de auto. Want Sonja Bakker treedt overal op, nu ook voor artsen en diëtisten.

Sonja Bakker weegt 58 kilo en is 1 meter 66. Op haar negentiende, dertien jaar geleden, woog ze nog tegen de tachtig. Lelijk, vond ze. En ze snapte niet waardoor dat kwam. Ze was gewend om hard te werken – bollen pellen, ’s zomers ijs verkopen, ponyles geven aan kleine kinderen. Ze ging naar de huishoudschool in Avenhorn, later naar de meao en naar Schoevers. Nadat ze alles had geprobeerd om dunner te worden – crashdiëten, Weight Watchers, pillen, apparaten – begon ze aan een schriftelijke cursus voedingsleer van het LOI. Toen begreep ze dat ze dik bleef door de plakken kaas die ze, roetsj, roetsj, afsneed en opat met witte boterhammen. Door de zoete witte wijn die ze dronk als ze uitging. Door het hongeren op maandag en zich weer volproppen op donderdag.

Ze werkte toen al – eerst in Amsterdam, daarna in Volendam – op het hoofdkantoor van Christine le Duc, een winkelketen met erotische artikelen. Daar begon ze met het adviseren van mensen die wilden afvallen. Ze was 22, haar eerste klant was een meisje van de administratie. Daarna kwam de moeder van dat meisje. En toen kwam heel Volendam. „Ik snapte wat ze niet snapten”, zegt ze. „Ik maakte weekmenu’s voor hen, met eten waar ze aan gewend waren. Maar dan minder. En met meer variatie. En geen gedoe met koolhydraten en eiwitten, want dan moet je de hele dag lopen nadenken.”

Ook heel Spierdijk begon haar om advies te vragen. Daarna de rest van West-Friesland. Een buurvrouw van Sonja Bakker, Marjan van Niel, vertelt dat tot haar verbazing zelfs haar man naar haar toe wilde. „Hij was 110 kilo, hij wilde nooit naar een diëtiste. Maar naar Sonja, dat wilde hij wel hè. Want Sonja is Sonja. Ze zei dat hij water moest drinken en niet meer de hele dag cola. En iedere dag een stukje wandelen. Na een week begon je het resultaat al te zien. En dan de blijdschap van Sonja. Ton, je bent al een kilo afgevallen! Dat helpt hè.” Haar man weegt nu 88 kilo.

In de auto naar Lisse vertellen Sonja Bakker en Koen Lenting over hun bezoek aan het Voedingscentrum, een paar maanden geleden. Het Voedingscentrum had gezegd dat het dieet van Sonja Bakker geen blijvend resultaat gaf. Mensen konden ervan afvallen, maar de meesten zouden daarna weer dik worden, zoals altijd. „Dat deed pijn”, zegt Koen Lenting. „We wilden erover praten.”

Het kostte moeite om een afspraak te krijgen, zeggen ze. Ze voelden zich behandeld als kinderen. Sonja Bakker: „Zo’n meisje met haar LOI-cursus.” Koen Lenting: „Ze hadden het steeds maar over bewijzen en dat er pas wat over het effect van een methode gezegd kon worden als er tien jaar lang twee groepen dubbelblind gevolgd waren. Wij vroegen of zo’n bewijs er ooit geweest was. Nee dus. Dat komt er ook nooit, zeiden wij. En wat wij doen, dat helpt toch geweldig?”

Sonja Bakker schreef daarna in acht weken Bereik én behoud je ideale gewicht. Maar het Voedingscentrum zegt nog steeds dat het haar dieet niet beter is dan andere diëten. Joke Hammink, voedingskundige: „Mensen zullen ervan vermageren. Maar daarna? Blijven de kilo’s eraf? Daar moeten mensen hun leefstijl voor veranderen. Dat is aantoonbaar heel moeilijk.”

Ze was bij het gesprek met Sonja Bakker en ze zegt dat ze er niet op uit was om haar in de hoek te zetten. „Maar het is onze taak om objectief en wetenschappelijk te zijn. Een globale toetsing van haar dieet laat zien dat het niet in overeenstemming is met de Schijf van Vijf. Te weinig brood. Te weinig zuivel. En dan schrijft ze dat je van witte wijn cellulitis krijgt en dat fruit je lichaam reinigt. Dat is echt onzin.”

Of het misschien goed is dat Sonja Bakker mensen aanspreekt die anders niet worden aangesproken – daarover spreekt het Voedingscentrum zich niet uit.

In de winkel van Zorg en Zekerheid in Lisse staat om half twee ’s middags ook al een lange rij vrouwen en mannen klaar, het boek van Sonja Bakker onder de arm. Sonja Bakker gaat achter een tafeltje zitten. „Hoeveel moet er nog af? Elf kilo? Nou, dan ben je in maart klaar. Dat garandeer ik je.” En: „Lust je geen Optimel? Magere yoghurt mag ook hoor. Gewoon met een beetje Roosvicee.” En: „Ik zeg altijd, zonder strijd geen kilo kwijt.”

Cor, 55 jaar, conciërge op een school, eerst 80 kilo, nu 72, koopt een boek voor zijn vrouw en zijn dochter. Zijn vrouw is al afgevallen, met het eerste boek van Sonja Bakker. Ze woog 105 kilo, bij 1 meter 60. Nu is ze 88 kilo. Ze gaat elke week naar de sportschool. Met de auto, dat wel. „Een koekje hier, een pindaatje daar en ’s avonds een stukje worst”, zegt Cor. „Al die dingen die we vroeger niet hadden. Zo is het gegaan.”

Zijn dochter weegt ver boven de 100 kilo. „Ze is nu anderhalf jaar getrouwd. Ze gaat uit eten, ze fietst niet meer. Ik zie haar groeien. Maar als ik er iets van zeg, wordt ze kortaf. Ze wil kinderen en ik denk: dan zal ze toch eerst moeten afvallen. Daarom geef ik haar dat boek, voor Kerstmis. Ik hoop dat ze het gaat lezen.”

Meer over Sonja Bakker en haar dieet op www.sonjabakker.nl

    • Jannetje Koelewijn