Nieuwigheden in economie maken voorspellen lastig

Wat krijg je als je een geavanceerd economisch model koppelt aan een paar van de knapste koppen ter wereld? Het antwoord op die vraag luidde in 2006: onnauwkeurige economische voorspellingen.

Professionele voorspellers hebben het belangrijkste economische nieuws van het jaar gemist: het krachtige herstel van de economie van de eurozone. In januari bedroeg de gemiddelde verwachting voor de groei van het bbp in 2006 onder 35 professionals 1,9 procent. De meest optimistische voorspelling was 2,3 procent, nog steeds ruim onder de 2,7 procent die nu waarschijnlijk lijkt.

De Amerikaanse bedrijfswinsten zijn dit jaar met ongeveer 20 procent gestegen, veel meer dan de verwachte 9 procent. Het Amerikaanse begrotingstekort bleef 25 procent achter bij de verwachtingen. En ook de consensusverwachting van de olieprijs zat ernaast, terwijl de inflatiedruk bijna overal werd onderschat.

Cynische gezegden zijn zeker op hun plaats: ‘door het kuddegedrag van de voorspellers lijken schapen wel onafhankelijke denkers’ of ‘voorspellen is de kunst om te zeggen wat er gaat gebeuren, om vervolgens uit te leggen waarom dat niet is gebeurd’.

Maar economen verdienen ook enig mededogen. Hun enige instrumenten – econometrische modellen waarin alles is opgeslagen dat bekend is over gedragspatronen uit het verleden – zijn niet op hun taak berekend. Te veel ontwikkelingen zijn zonder precedent.

De echte economie kent veel nieuwigheden: de enorme omvang van de Aziatische groei; de gigantische dienstensector in de rijke landen; de aanstaande vergrijzing. Maar vooral op het terrein van de financiën is niets meer zoals het was. Nooit eerder was er zo’n wereldwijde vloed aan liquiditeit – grote, met schulden gefinancierde handelstekorten, lage rentestanden en royale kredietverstrekkingen. Door het gemak om aan geld te komen zijn de aandelenkoersen en de vastgoedprijzen gestegen, de mondiale onevenwichtigheden bestendigd, en hebben regeringen en bedrijven veel geld kunnen lenen.

Wat zal er in 2007 gebeuren? De modellen zullen niet veel soelaas bieden, maar het meest voor de hand liggend zijn een nieuw jaar van goedkoop geld en ruime groei, een bescheiden groeivertraging of een ineenstorting van het mondiale monetaire systeem. De professionals houden het over het algemeen op een bescheiden groeivertraging. Misschien hebben ze gelijk, maar er wordt niet voor niets gezegd: ‘Voorspellen is een interessante activiteit, maar zit wel vol met risico’s’.

Edward Hadas

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com Vertaling Menno Grootveld