Zeventigduizend kerstmannetjes voor Poetin

Moskou was dit weekeinde het toneel van demonstraties voor en tegen Poetin. De betoging vóór diende als waarschuwing voor de betogers tégen: dit kan Poetins jeugdbeweging, was de impliciete waarschuwing.

Zeventigduizend ‘Grootvadertjes Vorst’ en ‘Sneeuwmeisjes’ betogen in Moskou voor president Poetin Foto AP Activists of the pro-Kremlin youth movement Nashi, gather in Moscow the Russian capital Sunday, Dec. 17, 2006 to mark the anniversary of the Nazi defeat in the Battle of Moscow 60 years ago and give presents to veterans. The activists, dressed as Ded Moroz and Snegurochka (Grandfather Frost and Snow-Maiden), the Russian analogue to Santa Claus and his helpers, rallied in downtown Moscow before heading to distribute presents. The gathering was organized by Nashi (Ours) movement which has held numerous theatrical performances to back the Kremlin policies. The 1941 Battle of Moscow was the first large-scale defeat inflicted on the German armies that had overrun Europe and then invaded the Soviet Union, reaching as far as the suburbs of the capital. A Soviet counteroffensive launched in early December 1941. (AP Photo/Misha Japaridze)
Zeventigduizend ‘Grootvadertjes Vorst’ en ‘Sneeuwmeisjes’ betogen in Moskou voor president Poetin Foto AP Activists of the pro-Kremlin youth movement Nashi, gather in Moscow the Russian capital Sunday, Dec. 17, 2006 to mark the anniversary of the Nazi defeat in the Battle of Moscow 60 years ago and give presents to veterans. The activists, dressed as Ded Moroz and Snegurochka (Grandfather Frost and Snow-Maiden), the Russian analogue to Santa Claus and his helpers, rallied in downtown Moscow before heading to distribute presents. The gathering was organized by Nashi (Ours) movement which has held numerous theatrical performances to back the Kremlin policies. The 1941 Battle of Moscow was the first large-scale defeat inflicted on the German armies that had overrun Europe and then invaded the Soviet Union, reaching as far as the suburbs of the capital. A Soviet counteroffensive launched in early December 1941. (AP Photo/Misha Japaridze) Associated Press

Zeventigduizend provinciale scholiertjes marcheren zondag door de Sacharovstraat in Moskou. De jongens verkleed als Grootvadertje Vorst, de meisjes als zijn helpertje Snegoerosjka, Sneeuwmeisje. Ludiek en surrealistisch, maar ook verhuld machtsvertoon.

Nasji (‘de Onzen’) geeft zijn visitekaartje af. Vanaf vijf uur ’s ochtends heeft de jeugdbeweging van het Kremlin tienduizenden jongeren in Toela, Vladimir of Ivanovo in bussen en treinen geduwd om Russische oorlogsveteranen te danken voor de slag om Moskou (1941). Zeventigduizend identieke wattenbaarden, rode mantels en blauwe jurkjes, made in China. De jeugd marcheert losjes en giebelend achter ‘commissarissen’, die per megafoon commando’s toeteren.

Op een podium nemen veteranen cadeautjes in ontvangst. „De nazi’s kregen ons er niet onder”, roept er één met beverige stem. Hoera! „Vandaag zien we een nieuw geloof ontstaan, een geloof in een onoverwinnelijk Rusland!”, roept een meisje. Hoera! Dan zet stampende housemuziek in en verspreidt Nasji zich in colonnes over Moskou. De jongens en meisjes vinden dit tripje een hele belevenis, horen we.

Waarom was deze parade niet twee weken geleden, het daadwerkelijke begin van de slag om Moskou? Misschien omdat er dit weekeind meer betogingen zijn in Moskou. Zaterdag brengt oud-schaakkampioen Garry Kasparov zeshonderd liberalen en linksradicalen op de been, zondag eren driehonderd andere liberalen vermoorde journalisten als Anna Politkovskaja. Mochten zij ideeën krijgen: dit kan Nasji op straat brengen, is de impliciete waarschuwing.

Nasji ontstond begin 2005, toen het Kremlin in paniek was over de ‘oranje revolutie’ die in buurland Oekraïne de pro-westerse president Joesjtsjenko aan de macht bracht. Studentenbeweging Pora speelde daarbij een hoofdrol. Nasji werft vooral in de provincie: een eerder experiment met ‘Poetinjeugd’, ‘Samen op Weg’, leerde dat grote stadsjeugd weerbarstig is.

In de zomer kamperen ‘commissarissen’ van Nasji bij een meer. Daar hakken ze hout en stoken kampvuurtjes, onderwijzen topbestuurders de kerndoctrines van het ‘nasjisme’. In een notendop: buitenlandse vijanden en hun liberale handlangers (‘dieven en verraders’) belagen Rusland, brengen fascisten op straat om neprevoluties in dienst van het grootkapitaal te ontketenen. Want Nasji is in eerste plaats tegen fascisme. Zo postmodern is de Russische politiek: oude symbolen veranderen in een handomdraai van betekenis. Communisten betogen voor democratie, antifascisten voor orde en gezag.

Garry Kasparov bedient Nasji op zijn wenken. Hij richtte ‘Een Ander Rusland’ op, een monsterverbond van uitgerangeerde liberalen, linkse radicalen en neostalinisten. Precies waarvoor Nasji waarschuwt. Zij mogen zaterdag even leuzen roepen op een plein. Voor hooguit zeshonderd betogers is een armee van achtduizend ordetroepen opgetrommeld, met knuppels, traangas, honden en arrestantenbusjes. De laag cirkelende helikopter versterkt het gevoel van een oorlogszone.

Tussen de falanxen in politieblauw en legergroen klinken kreten als ‘2007 wordt het jaar van de revolutie’ nogal iel. „Kijk om je heen, ze zijn bang voor de vrije geest. Wij zijn machtig”, steekt politica Chakamada de aanwezigen een hart onder de riem. Op het plein geven de radicale jongeren visitekaartjes af. Ze wapperen met rode vaandels die op de nazivlag lijken, met logo’s van gebalde vuisten en kalasjnikovs. ‘Ja, Dood!’, brullen de Nationaal-Bolsjewieken (NBP) in koor.

Er zijn wat kleine opstootjes: zo kan de Russische tv haar kijkers bedienen met beelden van de chaos die oppositie brengt. Activisten van Poetins Verenigd Rusland ontvouwen op een dak spandoeken, wapperen met vlaggen, ontsteken Bengaals vuur. Op het plein steekt iemand een bord in brand, verveelde fotografen slaan op hol om dat incident vast te leggen. „Een provocatie”, roept een spreker. Als de rook is opgetrokken, ligt er alleen een hoop worstelende fotografen. Kasparov houdt het voor gezien: de geplande mars richting Kremlin gaat niet door. Spandoeken opvouwen en netjes naar huis. „We komen terug”, roept de schaakkampioen.