Smaakmaker in spruitjespak

Andrès Landman kwam net tekort in de finale van de marathonzesdaagse.

Jan-Maarten Heideman pakte zijn vierde eindzege.

Ongebruikelijke discussie, na afloop van de marathonzesdaagse, tussen eindwinnaar Jan-Maarten Heideman en nummer twee Andrès Landman. „Jan-Maarten heeft gewonnen dus was hij de beste”, vond Landman. „Nee, ik ben eerste”, counterde Heideman. „Maar de beste was jij.”

Sportief compliment, maar Heideman (33) zal ook wel weten dat hij de afgelopen tien jaar niet voor niets is uitgegroeid tot heerser van het marathonpeloton. De zege in Alkmaar was zijn 69ste, een absoluut record. Het betekende zijn vierde eindzege in negen edities van de zesdaagse waarin werd gestreden om het spruitjespak. Omdat sponsor The Greenery stopt, nam Heideman zaterdag het laatste leiderspak mee naar huis. Hij was er trots op. „Het spruitjespak is een begrip geworden in het marathonschaatsen, net als natuurijs.”

Nadat hij de afgelopen jaren regelmatig de Amerikaan KC Boutiette en de Fransman Cédric Michaud voor zich moest dulden, regeert de schaatser uit Oldebroek momenteel het peloton als in zijn beste tijd. „Ik voel me goed in vorm, ben een paar kilo afgevallen en mijn ploeg rijdt in z’n geheel sterk”, geeft hij zelf als verklaring.

En dan is er nog een revolutionaire schaats met superdunne ijzers. In plaats van de gebruikelijke 1,1 millimeter schaatst Heideman op messen van 0,55 millimeter, een halvering van de dikte. „Ik merk nauwelijks verschil, ze rijden heel lekker.”

Metingen van wetenschapper en ex-schaatser Marnix ten Kortenaar geven aan dat de nieuwe ijzers onmiskenbaar sneller zijn. Tot de start van de zesdaagse won Heideman zes van de twaalf marathons, met lang niet vertoonde overmacht.

De zege in de finale van de zesdaagse was een parel aan de kroon. Vijf avonden achtereen had het peloton van dapperen voluit gestreden. Keer op keer de hartslagmeters in het rood, de ene tempoversnelling na de andere.

Na twee dagzeges leek Michaud te gaan winnen. Tot hij in de vijfde wedstrijd in de sprint ten val kwam na een botsing met Douwe de Vries, en op slag kansloos was voor de eindzege. De Fransman reageerde furieus, wilde de laatste race eigenlijk niet meer starten en reed uiteindelijk op ongeslepen schaatsen demonstratief constant in laatste positie.

De strijd zou gaan tussen Landman, vrijdag winnaar in Den Haag, en Heideman, die slechts twee punten achter stond.

Terwijl Daniëlle Bekkering won bij de vrouwen, speculeerden de ploegleiders van de mannen over de te volgen tactiek. Landman zou het zwaar krijgen, doordat hij nog maar over één ploeggenoot beschikte. Heideman moest de klassementsleider verslaan, én zorgen dat hij bij de eerste vijf eindigde, want alleen die plaatsen leverden de dubbele punten op die hij nodig had om Landman te passeren.

Alsof er de vijf voorgaande avonden slechts was geklaverjast vloog het peloton de finale over 150 ronden in. Maar de Proteq-ploeg van Heideman was niet kapot te krijgen. Peter de Vries en Ruud Borst neutraliseerden elke ontsnappingspoging.

Peter Baars sloop regelmatig met vluchters mee, en ook de kopman zelf liet zich niet onbetuigd. Knap gevolgd door zijn schaduw Landman – „ik houd er niet zo van, maar soms moet je een plakker zijn” – reed hij constant in de kop van de wedstrijd. Uitblinkers als de Fransman Tristan Loy en het TNT-duo Henk Angenent en Kurt Wubben slaagden er niet in weg te komen.

Na afloop stonden de ervaren luitenants Borst en De Vries glunderend te kijken hoe Heideman onder het licht van fakkels in spruitjespak en met spruitjeskrans in de arrenslee stapte. „Het liep precies goed voor ons”, zei Borst. „De ploeg heeft geweldig gereden en dat maakte vandaag het verschil. We zijn elkaar meteen na de finish in de armen gevlogen. Jan-Maarten was vooraf wat gespannen, maar hij maakt het wél schitterend af.”

Twaalf ronden voor het einde reed de volledige Proteq-trein op kop, gevolgd door Landman. „Ik wist wat ik moest doen en was er zeker van dat ik Heideman in de sprint kon kloppen”, zei de 30-jarige schaatser. „We hebben een paar jaar geleden samen getraind, ik ken hem door en door.”

Maar bij het ingaan van de laatste bocht deed Heideman iets dat zijn tegenstander niet verwachtte. „Hij gooide het tempo een beetje omlaag.” Landman twijfelde een fractie van een seconde. Buitenom gaan of toch binnendoor. Zijn ervaren tegenstander sloot de deur en won.

„Hele mooie finale”, sprak de zesdaagsewinnaar. „Zo heb ik het nog nooit meegemaakt. De laatste veertig ronden is er constant tempo gereden en aangevallen. Ik heb pas gewonnen in de laatste centimeter. Het enige minpuntje voor mij is dat ik Andrès eraf moest rijden. Hij is de meest sociale van het peloton.”

Er volgde een lofzang op zijn geklopte tegenstander. Hoe hij altijd voor iedereen de schaatsen boog op de Weissensee. Dat Landman zichzelf wel heel erg op de proef stelt, door met een hartafwijking toch een baan als fysiotherapeut te combineren met marathonschaatsen. Dat hij ondanks zijn werk een ijzersterke zesdaagse had gereden. „Onvoorstelbaar hoor.”

Smaakmaker Landman hoort het lachend aan. Beneden aan de baan wacht de sponsor. Met champagne.