Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Onderwijs

Scholen steeds vaker in het strafbankje

Scholen worden vaker verantwoordelijk gesteld als iets met een leering gebeurt.

Dat zegt onderwijsadvocaat Wilco Brussee.

Een jongen van tien rent na afloop van de zwemles naar de bus die hem zou ophalen, struikelt, komt onder de rijdende bus terecht en loopt ernstig beenletsel op. Wiens schuld is dat? De rechter in Leeuwarden bepaalde vorige week dat behalve het busbedrijf ook de school van het jongetje aansprakelijk kan worden gesteld. De school in Drachten had beter toezicht op het kind moeten houden, aldus de rechter.

Onderwijsadvocaat Wilco Brussee is bekend met dit soort zaken. Kort geleden verdedigde hij een leerling die werd mishandeld door een medeleerling. Namens de jongen eiste hij een schadevergoeding van de school, wegens onvoldoende toezicht. Deze zaak verloor hij, maar Brussee ziet rechters in toenemende mate zulke claims honoreren.

Het onderwijs is onderhevig aan juridisering, constateert Brussee, die samen met Willem Lindeboom partner is van een advocatenkantoor dat zich vrijwel uitsluitend op onderwijs richt. Het kantoor behandelt zaken rond de verwijdering van of toelating tot scholen, staat studenten bij in de strijd tegen hun universiteit, en verdedigt scholen die hun eigen regels willen stellen. Brussee: „En er zijn ouders die het bijvoorbeeld niet kunnen verkroppen dat hun kind naar het vmbo moet, in plaats van dat het naar de havo mag.”

De meest in het oog springende zaken betreffen moslima’s – scholieres en leraressen – die naar de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) stappen. In 2003 verdedigde Brussee het Regionaal Opleidingscentrum (ROC) Amsterdam tegen de klacht van twee studentes dat ze op school geen boerka mochten dragen. In deze zaak kreeg de school gelijk. Dit jaar stond hij ROC ASA bij. Bij die school meldde zich een leerlinge die van tevoren meldde dat ze mannen niet de hand zou schudden. De school weigerde haar in te schrijven, waarop de vrouw naar de CGB stapte. In dit geval werd de school in het ongelijk gesteld.

Veel zaken die in het onderwijs spelen, worden behandeld door de CGB. Lindeboom: „Mensen denken: laten we daar maar eens beginnen. Het is laagdrempelig en kost niets.” De CGB dient als een soort fuik voor de rechter, mede doordat veel oordelen worden nagevolgd. Toch zou het goed zijn als meer zaken naar de rechter zouden gaan, zegt Brussee. „De Commissie kijkt alleen naar gelijke behandeling, de rechter naar het totaalplaatje.”

In onderwijskwesties luistert dat volgens Brussee extra nauw. „De meeste zaken waar het dragen van bepaalde kleding in het geding is, draaien om de botsende grondrechten van gelijkheid en vrijheid van godsdienst. In het onderwijs komt daar nog eens de vrijheid van onderwijs bij.” In de handenschud-zaken heeft de CGB volgens Brussee te weinig naar de vrijheid van onderwijs gekeken.

Artikel 23, dat de vrijheid van onderwijs regelt, kent scholen verregaande autonomie toe. Ze mogen zelf bepalen op welk geloof de school is gebaseerd, ze kennen een vrijheid van stichting en ze mogen vrijwel geheel zelf bepalen op welke manier ze onderwijs geven. En ookwelke regels binnen het schoolgebouw gelden, zoals kledingvoorschriften.

De twee advocaten voorspellen dat de rol van de CGB in juridische kwesties in het onderwijs zal toenemen. Een andere ontwikkeling die ze voorzien is dat er vaker een beroep zal worden gedaan op het argument dat scholen verantwoordelijk zijn als een leerling iets overkomt. Brussee: „Ook de ouders van het vermoorde jongetje in Hoogerheide zouden de school op basis van dat argument aansprakelijk kunnen stellen.” Het ligt „niet voor de hand”, zegt Lindeboom, „maar het kán wel, bijvoorbeeld als blijkt dat de verdachte geregeld bij de school is gezien. Dan zou de school onoplettendheid kunnen worden verweten.”