Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

Mary Stuart

Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Amsterdam, 26-11-06. Kameropera "The Meeting Elizabeth I - Mary Stuart" met Ilse van de Kasteelen en Charlotte Riedijk. In het rood Ilse van de Kasteelen. Foto Leo van Velzen
Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Amsterdam, 26-11-06. Kameropera "The Meeting Elizabeth I - Mary Stuart" met Ilse van de Kasteelen en Charlotte Riedijk. In het rood Ilse van de Kasteelen. Foto Leo van Velzen Velzen, Leo van

„Als Mary Stuart draag ik een knalrode jurk. Zij is de katholieke, sensuele koningin van Schotland die door Elizabeth I ter dood wordt veroordeeld. Maar ik zie in haar geen verliezer. Ze is een sterke vrouw die als kind de kroon droeg van Schotland. Ze was betrokken bij de moord op haar echtgenoot. Ik zing haar rol met een hoge sopraan die iets minder donker is dan de sopraan van Charlotte Riedijk, die Elizabeth zingt. Haar kostuum is gitzwart. Haar stem is meer gevoileerd dan de mijne.”

Componist en sopraan Ilse van de Kasteelen (1957) schreef met The Meeting een kameropera over de legendarische koninginnen Elizabeth I van Engeland en Mary Stuart. Zij put uit Maria Stuart (1801) van Friedrich Schiller. In dit toneelstuk schetst hij een fictieve ontmoeting tussen beide vrouwen die elkaar in werkelijk nooit ontmoetten. Elizabeth hield Mary gevangen in de Tower. Het Nationale Toneel uit Den Haag maakt op dit ogenblik een tournee met Maria Stuart, geregisseerd door Erik Vos.

„Het idee voor de opera The Meeting is ontstaan omdat ik al een tijd een compositie voor twee sopranen wilde schrijven. Ik heb een hoge stem. En hoewel er voor mijn bereik voldoende repertoire is, wil ik zingen op een meer klassieke manier. Mijn stem is behendig en geschoold in de hedendaagse muziek, het piep-piep-knor-genre om het oneerbiedig te zeggen. The Meeting heeft een stijl met verwijzingen naar de Elizabethaanse tijd. Zo citeer ik een lied van de Thomas Morley, een Engelse componist uit de renaissance.”

„Ik wil graag dat de toeschouwers de pijn van het verraad dat Mary Stuart ondergaat ook voelen. Ik laat de zangpartij van Elizabeth door een bassaxofoon begeleiden en die van Mary door een basklarinet. Op die manier creëert de strijd tussen de vorstinnen ook een muzikaal spanningsveld. Als je componeert voor twee vrouwenstemmen vereist dat een andere balans in de partituur. Ik gebruik blazers, strijkinstrumenten en slagwerk om de sopranen van een donkerder timbre te voorzien.”

„Mary heeft voor haar dood rust gevonden in religie. Ik hoop dat de luisteraar zich verbonden voelt met beide vrouwen. Het gaat er ook niet om wie gelijk of ongelijk heeft, het gaat om de pure emotie. Aan het begin ondertekenen alle muzikanten het doodvonnis van Mary. Ze krassen met pennen op papier. Dat moet onheilspellend klinken. Het lijkt onschuldig: gekras met een ganzenveer. Maar als je dat ritmisch en heftig uitvoert, wordt het dreigend. Elizabeth heeft met een eeuwige schuld geleefd vanwege de dood van Mary. De twee vrouwen waren familie van elkaar, halfzusters. Ze schreven lange brieven met als aanhef ‘Dear sister’. Dat maakt het allemaal tragisch.”

The Meeting, in Polo de Haas’ Serie 2006. Tournee t/m 20/12. Inl.: www.polodehaas.com