Twee rollen en een geintje

Philip Bloemendal was de ‘Stem van Nederland’

Hij werd onsterfelijk door zijn commentaar bij het Polygoon Journaal

Nederland in de jaren vijftig en zestig. Je moet denken aan de Deltawerken, brozems en provoacties. Je hoort ook een stem. Wervelend, (over)gearticuleerd, optimistisch en statig: de stem van Philip Bloemendal (1918-1999). Jarenlang sprak Bloemendal het commentaar in voor het bioscoopjournaal van Polygoon. Zijn stem kondigde ook de stations aan in de Amsterdamse metro.

Vóór de komst van de tv waren Nederlanders voor bewegend beeld van actualiteiten afhankelijk van het Polygoon Journaal. Het werd in bioscopen voor de hoofdfilm vertoond. Bloemendal kwam in 1946 bij Polygoon. Hij ontwikkelde een karakteristiek stemgeluid. „Hij zette zijn stem op”, vertelt zijn weduwe, Mieke Bloemendal-Olman (1942). „Als je hem gewoon had horen spreken, had je hem niet herkend.”

Een self-made man was het. Bloemendal werkte zich bij Polygoon op tot hoofdredacteur. Hij voelde zich journalist, maar had geen grote idealen. „Je werk moet je goed doen, dat was zijn insteek.”

Filmen was veel doen met weinig middelen. Een voetbalwedstrijd moest met twee camera’s gefilmd worden. „Als je dan een doelpunt had gemist kon hij flink uitvaren.” Cameramensen kregen van Bloemendal de opdracht: ‘Twee rollen en een geintje!’ Ze mochten maar twee filmrollen gebruiken en er moest een visueel grapje in zitten, waar Bloemendal in het commentaar naar kon verwijzen.

Mieke Bloemendal werkte zelf elf jaar bij Polygoon. „Een keer zaten we ruw materiaal over het carnaval te bekijken. Opeens liep de optocht op z’n kop door het beeld. De cameraman bleek de film per ongeluk twee keer te hebben belicht. Nog voor Philip een opmerking kon maken zei de cameraman: ‘Goed hè, Philip, nu kun jij in je commentaar zeggen: heel het Zuiden stond op zijn kop!’ Zo is het ook in het journaal terecht gekomen.”

Begin jaren zeventig leek Bloemendals carrière een wending te nemen: de NAVO vroeg hem om hoofd voorlichting te worden. „Dat had hem een enorme uitdaging geleken.” Het ging niet door omdat Denemarken voor de benoeming aan de beurt was. Voor Polygoon viel uiteindelijk in 1986 het doek.

Bloemendal bleef betrokken bij het omroepvak. „Als taal verminkt werd, kon hij fel zijn. ‘Punt! Lees een punt, jongen!’ riep hij dan naar de televisie.” Jong talent belde hij spontaan op met complimenten. Daarom stelde zijn vrouw de Philip Bloemendal Prijs voor jonge presentatoren in. Donderdag wordt de prijs uitgereikt.

Beluister Bloemendals metrostations op www.nrc.nl/bekend