Van wie is deze geroofde kunst?

Met de expositie hoopt het shoah-museum de eigenaren van de werken op te sporen.

Tot 500 voorwerpen komen in aanmerking voor claims.

Een marmeren borstbeeld, een romantisch landschap, een stilleven met oesters – en eronder bordjes met teksten als ‘herkomst verduisterd’, ‘oorlogsdelinquenten’ en ‘erven gezocht’. De kunstvoorwerpen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofd van joodse Nederlanders, maar de eigenaren zijn tot op heden niet gevonden.

Geroofd maar van wie? is dan ook de titel van de tentoonstelling die met ingang van vandaag is te zien in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam. In dit shoah-museum zijn de komende maanden vijftig kunstvoorwerpen van onbekende eigenaren te bekijken. „Op deze manier hopen we de oorspronkelijke eigenaren alsnog te achterhalen”, zei vanmorgen R. Ekkart, hoofd van Bureau Herkomst Gezocht. Naar zijn schatting komen 200 tot 500 voorwerpen in aanmerking voor claims.

Het bureau heeft de afgelopen acht jaar speurwerk verricht naar de herkomst van 4.700 kunstvoorwerpen. Zij zijn na de oorlog uit Duitsland teruggekomen en vervolgens in bezit gekomen van de Nederlandse staat. Nadat de commissie-Ekkart in 1998 had vastgesteld dat nogal wat stukken in deze collectie ‘verdacht’ waren, gaf de overheid opdracht om de rechthebbenden te achterhalen.

Het Bureau Herkomst Gezocht doorzocht vele archieven en wist zo van zo’n 500 stukken de eigenaar te achterhalen. De commissie-Ekkart publiceerde deelrapportages en kwam vanmorgen met de eindrapportage, een geactualiseerde samenvatting. Het bureau stopt in april 2007 met zijn speurwerk, al blijven er, zegt Ekkart, „loketten open”.

Nu probeert men met een publiciteitsoffensief erfgenamen te vinden. Zo is er een 17de-eeuws schilderij van de Franse schilder Pierre Patel II, geveild in 1943. Het bleek te hebben toebehoord aan de joodse verzamelaar Martin Heidemann die in 1945 in Bergen- Belsen is gestorven. Zijn zoon is geëmigreerd naar Argentinië, maar is nog niet gevonden. Ekkart: „Wie weet is er toch iemand die iets weet over een Heidemann in Argentinië.” Vager is de herkomst van twee marmeren bustes. Er is slechts bekend dat ze van een oorlogsmisdadiger komen.

Dossier oorlogskunst: www.nrc.nl. Zie ook: www.originsunknown.org of 72139 naar 7585.