‘Valse kapitalisten’ komen weg met een boete

De Mannesmann-zaak hield heel Duitsland bezig. Nu is die met een schikking beëindigd: de hoofdrolspelers komen ervan af met boetes. Volgens linkse politici is er sprake van klassenjustitie.

Voormalig Mannesmann-bestuursvoorzitter Esser (links) moet een boete betalen van 1,5 miljoen euro, commissaris Ackermann (rechts) 3,2 miljoen. (Foto’s AP, Reuters) Klaus Esser, former CEO of German telecommunication company Mannesmann, leaves the court in Duesseldorf Wednesday, Nov. 29, 2006. A court dropped proceedings against Deutsche Bank AG CEO Josef Ackermann, Esser and four others over a thousand takeover battle, ending a lengthy legal saga that had weighed on the future of Germany's most prominent banker. (AP Photo/Roberto Pfeil) Associated Press

De geruchtmakende rechtszaak over miljoenenpremies die werden betaald na de overname van Mannesmann door Vodafone is na bijna drie jaar ten einde met een schikking. De aangeklaagde managers, onder wie de bestuursvoorzitter van Deutsche Bank, Josef Ackermann, gaan tegen betaling van een boete vrijuit.

De linkse oppositiepartijen in de Bondsdag vinden dat er sprake is van klassenjustitie. Juristen betreuren dat het Openbaar Ministerie voortijdig is afgehaakt omdat belangrijke vragen over de speelruimte van managers niet definitief zijn beantwoord.

De Mannesmann-zaak was een rechtszaak die politiek, bedrijfsleven en media in Duitsland bezighield als geen andere. In de beklaagdenbank zaten nationale beroemdheden, behalve Ackermann bijvoorbeeld ook voormalig vakbondsbestuurder Klaus Zwickel. Centraal stond de juridisch gecompliceerde vraag of managers en commissarissen na een verloren overnamegevecht terecht met premies van miljoenen waren beloond. In de ogen van het publiek ging het over hebzucht en zelfverrijking.

Ackermann groeide in de loop van de rechtszaak uit tot een hedendaags symbool van de arrogante, valse kapitalist. Zijn bedrijf maakte torenhoge winsten, maar stuurde toch duizenden mensen de laan uit. Op de eerste dag van het proces maakte de uiterst succesvolle Zwitser in de rechtszaal bovendien het Victory-teken. Het geintje viel verkeerd omdat het werd gezien als een teken van minachting voor de rechtsstaat.

De voorzittende rechter van de Tiende Grote Economische Kamer van het Landgericht in Düsseldorf ging gisteren akkoord met een schikking die aangeklaagden en openbaar ministerie eind vorige week overeen waren gekomen. De aangeklaagden waren in eerste instantie vrijgesproken, maar het oordeel werd in hoger beroep vernietigd, de zaak terugverwezen.

Na de overname in 2000 kregen managers en bestuurders premies en pensioenvoorzieningen van in totaal 57 miljoen euro. Voormalig bestuursvoorzitter Klaus Esser kreeg 15 miljoen euro, de voormalige president-commissaris Joachim Funk 4 miljoen. Ackermann was als vertegenwoordiger van Deutsche commissaris bij Mannesmann en keurde de omstreden premies goed. Zelf kreeg hij geen geld. Ook vakbondsman Zwickel was commissaris en keurde de premies goed.

Het Openbaar Ministerie vond dat de managers geld hadden gekregen zonder daar een prestatie voor te hebben geleverd en klaagde aan wegens handelen ter kwader trouw. De verdediging wees erop dat de aandelenkoers van Mannesmann tijdens het overnamegevecht snel was gestegen en dat de taaie weerstand van Esser tegen de avances van Vodafone uiterst lucratief was geweest voor de aandeelhouders. Er was dus wel een prestatie geleverd. De overname was met 150 miljard euro de grootste overname uit de Duitse geschiedenis.

Aan de premies hing voor velen een luchtje: hadden de Duitsers geld gekregen om hun strijd tegen de Britten op te geven? De omkopingsthese speelde in de rechtszaak geen directe rol.

De schikking en de hoogte van de boetes riepen vragen op. Ackermann betaalt 3,2 miljoen euro, Esser 1,5 miljoen, Zwickel 60.000 euro. Rijke managers kopen zich vrij, zei een christen-democraat in de Bondsdag. „De kleintjes worden gehangen, de groten laat men gaan”, zei de fractievoorzitster van de Groenen Künast. Het jaarinkomen van Ackermann ligt tussen 15 en 20 miljoen euro.

De rechter anticipeerde op de kritiek. Hij wees erop dat schikkingen een normaal onderdeel zijn van de Duitse rechtsspraak. In 2003 werden 125.000 zaken geschikt. Bovendien rekende hij voor dat Ackermann meer betaalde dan de maximale geldboete bij een veroordeling.

Sommige fraudebestrijders betreuren dat een aantal juridische vragen niet beantwoord is. Daar staat tegenover dat in het hoger beroep al werd vastgesteld dat toezichthouders niet vrijelijk over het kapitaal van een onderneming kunnen beschikken. Managers maken nu al bij voorbaat afspraken over betalingen in het geval van een overname.