Onafhankelijk à 10 euro per les

Wie naar Nederland wil komen, moet in eigen land een inburgeringstoets doen.

In Marokko bieden particuliere schooltjes nu cursussen Nederlands.

Moulay Lhcen El Machouri kwam in 1965 naar Nederland. Daar werkte hij als elektrotechnicus. Zijn Nederlands was goed. „Ik hielp met het schrijven van brieven naar instanties.”

In 2000 keerde hij terug naar Marokko, naar zijn zieke ouders. Hij is gebleven. Nu geeft El Machouri Nederlandse les aan Marokkanen die een visum willen aanvragen voor Nederland.

Hij heeft twee cursisten, die bij hem aan huis komen. Eerst waren dat er zeven. El Machouri: „Drie ervan zijn al naar Nederland. Maar er is veel uitval. Mensen hebben weinig tijd en ook geen geduld.”

El Machouri stelde de cursus zelf op, met een paar boeken die hij heeft laten overkomen. Via de satelliet ontvangt hij Nederlandse tv-zenders. Soms zet hij zijn cursisten voor de televisie.

Vanavond begint de les om acht uur. Om kwart over acht komen Souad (24) en Mina (27) binnenwandelen. Ze willen zich voegen bij hun echtgenoten in Nederland, Souad in Zwolle en Mina in Den Haag. Via internet hebben ze zich al een beetje verdiept in hun toekomstige woonplaats.

Wat ze verwachten? Een beetje gekke mensen, zeggen ze, en veel vrijheid. Ze ploffen neer op de bank in de huiskamer. Mina is verdiept in haar mobiele telefoon: ze krijgt sms’jes van haar man, uit Nederland. „Wat betekent ‘opletten’”, vraagt ze.

Souad en Mina denken niet dat het verplichte examen hun leven straks gemakkelijker zal maken. „We leggen hier alleen een basis. Nederlands is een lastige taal. En je kunt niet oefenen. Duits of Engels bijvoorbeeld zou ik zo nu en dan met mijn klanten kunnen spreken”, zegt Mina, die als schoonheidsspecialiste werkt in een hotel.

Ook Souad is schoonheidsspecialiste. Ze hoopt dat werk straks ook te gaan doen. Optimistisch over haar kans op werk is ze overigens niet, al denkt Souad wel dat áls je in Nederland kunt werken, de voorwaarden beter zijn dan in Marokko.

Wat ze van de verplichte inburgeringstoets vinden? „Ik snap niet, zegt Souad, „waarom alléén Nederland die regeling heeft. Andere landen hebben het niet.” El Machouri is voorstander: „Als Turken en Marokkanen naar Nederland komen, is het enige dat ze doen: werken en geld verdienen. De taal leren ze niet.” Zelf heeft hij, zegt hij, altijd proberen te leren naast zijn werk.

Maar niet alleen teruggekeerde Marokkanen geven les aan huis. Dat doet ook de Vlaamse Judith d’Hondt (24, niet haar echte naam). Zij woont sinds één jaar met haar Marokkaanse vriend in Rabat. Ze heeft nog geen verblijfsvergunning, reden waarom ze anoniem wil blijven. D’Hondt heeft nu vier cursisten, twee nieuwe hebben zich net aangemeld, één is afgehaakt en twee zijn al naar Nederland vertrokken. Een les bij Judith d’Hondt kost 100 Marokkaanse dirhams (ongeveer 10 euro). Als je met drie personen een uur les hebt, betaal je per persoon 33 dirhams. Ook D’Hondt stelt haar cursus zelf samen.

Ze merkt, zegt ze, „dat als ik met mijn leerlingen naar de dvd kijk (wie zich voorbereidt op de inburgeringstoets kan voor 63,90 euro de speciale inburgerings-dvd Naar Nederland kopen, red.), ze best wel schrikken van sommige dingen – of in elk geval verbaasd zijn. Bijvoorbeeld over het vieren van verjaardagen, de antiracisme-wetten of het fietsen. Mensen hebben er geen idee van wat ze kunnen verwachten”.

Judith d’Hondt denkt dat nieuwkomers dankzij de verplichte inburgeringstoets onafhankelijker zullen zijn. Om hen te motiveren, legt ze haar cursisten vaak situaties voor waarbij ze de taal nodig zullen hebben. „Ik zeg bijvoorbeeld: wat als je man ziek wordt? Hij ligt te schudden op de grond, hij kan niets en jíj moet de dokter bellen. Dan is het toch handig dat je de taal spreekt?”

Maar niet alles aan het examen vindt Judith d’Hondt goed. De prijs bijvoorbeeld „is hoog”: het examengeld bedraagt 350 euro. En verder „moet je ervoor naar de ambassade, waar soms alléén Franstalige medewerkers zijn”.

Ook noemt ze het vreemd dat de ambassade niet doorverwijst naar cursussen – ook al zijn dat cursussen aan huis. Judith d’Hondt: „De mensen moeten het zelf maar uitzoeken.” Eén keer had ze een leerlinge die het examen over moest doen, omdat ze niet luid genoeg sprak. „Dat was erg vervelend voor haar.”

Souad en Mina zijn nog niet zover dat ze het examen aandurven. Ze hebben nog wel wat tijd nodig, denken ze zelf. De les vanavond gaat over werkwoorden. Mina heeft haar huiswerk niet gemaakt. „Als jij goed oplette, dan was je al heel ver”, zegt El Machouri. Maar Mina gaat de mist in. „Hij bent dik, zij ben dik, wij bennen dik.”

El Machouri zegt dat hij zijn cursisten óók probeert voor te bereiden op wat in Nederland normaal is. „Hier is homoseksualiteit raar, in Nederland niet. Als mensen dat van te voren weten, en ze komen straks op het werk in aanraking met homo’s, dan zullen ze niet verbaasd zijn.”

Wat El Machouri ook al in 1965 opviel, zal hij zijn cursisten bijbrengen. „Nederlanders begroeten elkaar met een knipoog. Ik weet dat veel Marokkanen daaraan aanstoot namen. Ze wisten niet dat het een manier van groeten was en geen versiertruc.”