Nieuwe Kamer

Zeventig Tweede Kamerleden namen gisteren afscheid van de Tweede Kamer. Daarmee verdwijnt in één klap veel parlementaire ervaring. In sommige gevallen valt het verlies wel mee. Zo heeft het van de SP afgescheiden voormalig Kamerlid Lazrak (Groep Lazrak) door zijn veelvuldige afwezigheid niet bijzonder veel bijgedragen aan het democratisch proces. De hele fractie van de LPF, die na een stormachtig begin in 2002 met 26 leden, de laatste jaren een belangrijke steunpilaar bleef van de kabinetten Balkenende, ruimt eveneens het veld.

Een deel van dat electoraat heeft nu gekozen voor de negen koppen tellende fractie van de Partij voor de Vrijheid van Wilders. Daarmee is het rechts-radicale geluid ook in de Tweede Kamer in nieuwe samenstelling vertegenwoordigd. Behoudende kiezers zijn voor een ander deel ook uitgeweken naar de SP, de grootste winnaar van de verkiezingen. Ondanks klachten in eigen land, is hiermee de openheid van het Nederlands politieke bestel weer eens bewezen. Getuige de ‘index van democratie’, die het Britse tijdschrift The Economist onlangs publiceerde, behoort Nederland na IJsland en Zweden zelfs tot de meest democratische naties.

Afscheid nam gisteren ook Weisglas (VVD), de eerste voorzitter van de Tweede Kamer die werd gekozen (en herkozen) in een stemming met verschillende kandidaten. Tot 2002 werd de aanstelling van deze functionarissen beslist in onderling overleg tussen de grootste Kamerfracties. Weisglas kreeg terecht veel lof toegezwaaid als verdediger van het instituut Tweede Kamer tegen bijvoorbeeld pogingen van de minister van Binnenlandse Zaken om zich met het budget van de Kamer te bemoeien.

Lof komt hem ook toe voor de wijze waarop hij de ernstige bedreigingen aan zijn adres door moslimfundamentalisten heeft weerstaan en ondanks deze druk zijn werkzaamheden normaal heeft voortgezet. Onder zijn voorzitterschap veranderde het gebouw van de Tweede Kamer de afgelopen periode onder invloed van terreurdreiging helaas in een bewaakte vesting. Minder goed van grond kwamen de pogingen van Weisglas om vernieuwingen aan te brengen in de werkwijze van de Tweede Kamer. Weisglas was daarnaast ongetwijfeld een ijdele voorzitter. Demissionair minister-president Balkenende (CDA) sprak in een lofrede ironisch over de wijze waarop Weisglas „vaak het oog van de camera trotseerde voor het goede doel”.

Het is nu zaak dat de nieuwe Kamer snel aan de slag gaat. Fracties zullen zich moeten inzetten om hun onervaren collega’s spoedig wegwijs te maken in het Huis van de Democratie. Volgens de nieuwe traditie is een van de eerste taken het kiezen van een nieuwe Kamervoorzitter. Van welke politieke kleur de nieuwe functionaris ook zal zijn, hij of zij zal vooraleerst moeten waken over de interne democratische procedures. Zo kan het geen kwaad indien de nieuwe Kamervoorzitter stilstaat bij het grote aantal vergaderingen dat achter gesloten deuren plaatsheeft.

Daarnaast zal de Kamervoorzitter, net als zijn voorganger, zonodig op de barricade moeten om de onafhankelijkheid van de hoogste democratische gekozen orgaan in het staatsbestel te verdedigen tegen bemoeienis van de uitvoerende macht.