Het mysterie van de ontsporende treinen

Voertuigen op de onlangs geopende RandstadRail zijn nu al enkele keren ontspoord. Is de oorzaak een ontwerpfout? „Slijtage lijkt me sterk.”

Rotterdam, 30 nov. - Ze stond eerder al twee keer in het weiland, zegt Annelou Ypey. „Ik reis vaak met de RandstadRail”, licht ze een beetje lacherig toe.

De beide keren werden Ypey en haar medepassagiers precies op dezelfde plek als waar een treinstel van RandstadRail gisteren ontspoorde bij Forepark uit de trein gehaald en in veiligheid gebracht op het weiland. „Daar is een wissel, dat is volgens mij het probleem.”

Het viel mee met de paniek onder de 120 passagiers in het treinstel dat bij Forepark ontspoorde, vertelt Ypey. De trein begon ontzettend te schudden, de lichten gingen uit. We zagen kabels van de bovenleiding flitsend langs de ramen gaan. Iedereen zette zich schrap. Dat heeft heeft voorkomen dat er ernstige gewonden vielen.” Een vrouw dreigde in paniek te raken, maar ze werd door medepassagiers gekalmeerd.

De gestrande passagiers werden naar een remise in Nootdorp gebracht. Daar zijn ze in de kantine opgevangen. Een kwartier later zaten ze in een ander treinstel van RandstadRail. „Die maakte een noodstop. Ik vloog bijna uit de bank, zo hard ging dat. Er was brandlucht. Na twee incidenten op een avond dacht ik wel even: dit is niet veilig meer.”

Over de oorzaak van de ontsporing tasten deskundigen nog in het duister. „Speculeren over de oorzaak zou één grote gispartij worden”, zegt de woordvoerder van ProRail, dat een deel van de sporen heeft aangelegd.

De sectie Weg- en Railbouwkunde van de Technische Universiteit Delft is vandaag „veelvuldig” gebeld over de mogelijke oorzaken. „Maar daarover valt op dit moment niet veel te beweren”, zegt ir. Michaël Steenbergen. Hij noemt de ontsporingen nogal mysterieus. „Een ontsporing is niet iets wat je verwacht”, zegt hij. Een van de factoren die moeten worden onderzocht, zegt hij, is de balans tussen voertuig en rails. „Kijk, iemand kan een fiets op de rails gooien als gevolg waarvan een treinstel ontspoort, maar dat heeft een machinist gauw genoeg in de gaten. In dit geval gaat het om deels pas aangelegd spoor. Daardoor zou je kunnen denken aan een ontwerpfout. Dan gaat het vooral om het wielrailcontact. Dat wil zeggen: is er een goede geometrische berekening gemaakt van het contact tussen voertuig en rail. Dat contact luistert heel nauw.” Steenbergen sluit echter andere oorzaken niet uit. „Bij een testrit van een metrolijn in Rotterdam ontspoorde onlangs een voertuig. Oorzaak was toen dat bij het lassen van twee spoorstaven het vrijgekomen materiaal niet was weggeslepen.”

De ingebruikname van de drie lijnen van het prestigeproject RandstadRail werd eerder enkele malen uitgesteld na technische problemen. De proefritten op twee van de drie lijnen, tussen Den Haag en Zoetermeer en tussen Den Haag en Rotterdam, voldeden niet aan de gestelde veiligheidseisen. Op de lijn tussen de Haagse Monstersestraat en Oosterheem in Zoetermeer kampte het project met sein- en wisselstoringen.

Op 3 november ontspoorde een lightrailvoertuig tussen Den Haag en Zoetermeer bij station Den Haag Centraal. Niemand raakte gewond. Na onderzoek spraken de spoorbeheerders over slijtage van de rails. Op meerdere plaatsen op het traject was slijtage aangetroffen ondanks het feit dat de rails recent waren aangelegd. „Slijtage lijkt me sterk”, zegt spoordeskundige Steenbergen. De lijn had zo veel last van storingen dat reizigers als tegemoetkoming vanaf 18 november een week lang gratis mochten reizen.

De raadsfractie van het CDA in Den Haag wil een diepgaand raadsonderzoek naar de rol van het college bij de gang van zaken. De CDA-fractie wil meer helderheid over de rol van wethouder Pieter van Woensel (Verkeer). Van Woensel en zijn Rotterdamse collega willen niet reageren op de incidenten. Ze willen eerst de onderzoeksresultaten afwachten. Passagiers zullen deze week op de uitgevallen lijnen met bussen worden vervoerd.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Het mysterie van de ontsporende treinen (30 november, pagina 2) staat dat mevrouw Ypey tweemaal bij Forepark uit een trein van RandstadRail is gehaald en met medepassagiers in het weiland in veiligheid is gebracht. De reiziger heet Ypeij, en ze heeft twee keer eerder met de trein drie kwartier stilgestaan in het weiland, maar niemand hoefde de trein te verlaten om in veiligheid te worden gebracht.