‘Crises hebben vaak een heel positieve invloed’

De hoogste bankier in Nederland laat zich niet uit het veld slaan door de negatieve resultaten van een enquête over Europa. Het vertrouwen in de euro mag niet worden aangetast. „We moeten niet in een kippenhok komen.”

Nout Wellink Foto Vincent Mentzel Noud WELLINK,President Nederlandse Bank nv. foto VINCENT MENTZEL/NRCH ==F/C== voor Dagboek Z 22 dec.2001 Mentzel, Vincent

,,Of ik schrok van de uitslag?’’, vraagt bankpresident Nout Wellink. Uit een enquête van De Nederlandsche Bank blijkt dat de Nederlander maar weinig op heeft met Europa. Het onbehagen blijkt diep geworteld. De betrokkenheid bij Europa is gering, het vertrouwen in de Europese democratie nog minder. „Dan moet Nederland maar uit de Unie stappen”, reageerde de Frans-Duitse europarlementariër Daniel Cohn-Bendit van de Groenen gisteren provocerend in nrc.next. Liefst 40 procent van de Nederlanders laat het ‘onverschillig’ als dit ook gebeurt, luidt de ontluisterende conclusie van de enquête.

Maar de president van De Nederlandsche Bank laat zich niet uit het veld slaan. ,,Je kunt er ook anders naar kijken’’, zegt Wellink (63) in zijn werkkamer in de banktoren aan het Amsterdamse Frederiksplein. „De Nederlandse burger is niet heel positief over Europa, maar de enquête geeft veel handvatten om toch beleid te formuleren.’’

Voor de hoogste bankier van Nederland is één ding duidelijk: zonder steun van de bevolking kan het Europese integratieproces niet verder. „We moeten niet in een kippenhok terecht komen’’, waarschuwt Wellink. Een stabiele, waardevaste munt draait om vertrouwen, evenals de economie. Daarom is er hem veel aan gelegen dat het vertrouwen wordt hersteld.

Op welke manier kan dat?

„Crises hebben vaak een positieve invloed. Dan zie je wat je fout hebt gedaan. Bij ons is een groep mensen los geraakt van de achterban. Daaraan moet je werken, je moet met die achterban praten. De overgrote meerderheid van het parlement was voor de Grondwet. Je kunt niet zeggen: we wachten tot het proces is uitgekristalliseerd en gaan over tot de orde van de dag. Het parlement vergeet daarbij, ik druk me nog voorzichtig uit, dat ze zelf aan dat kristallisatieproces kan bijdragen. Maar in de verkiezingscampagne is Europa op geen enkele manier op de agenda gezet, terwijl er wel een agenda te maken valt. Dat vond ik teleurstellend.’’

Wat moet er gebeuren?

,,Voor mij bestaat er geen enkele reden om de trein stop te zetten. Als je goed luistert naar de opvattingen van Nederlanders over Europa, zijn er genoeg relevante dingen uit te pikken. „We willen als Néderlanders deelnemen aan Europese samenwerking. We verwachten dat de persoonlijke levenssfeer en sociale voorzieningen buiten bereik van Brussel blijven. Verklaar dat tot nationale issues. Maak mensen duidelijk dat ze zich hier geen zorgen over hoeven maken, dat we onze eigen sociale voorzieningen houden, onze eigen abortusregeling; anderen vinden dat mensen hun eigen wiet moeten kunnen maken. Voor mij hoeft dat niet.

„Burgers willen wel op economisch terrein verder samenwerken, bij de bestrijding van misdaad, op milieugebied. We vinden dat Europa te bureaucratisch is, teveel verspilt. Daar kunnen we iets aan doen. Een van de grootste klachten is de gebrekkige bestuurbaarheid en democratie in Brussel. Zorg dat het Europees Parlement normale bevoegdheden krijgt, zoals een nationaal parlement. Maar doe het open en bloot. In die dikke Grondwet is dat verdronken.’’

Is dat haalbaar? De verkiezingen zijn gewonnen door eurosceptische partijen.

„Ik weet niet of de verkiezingsuitslag iets met Europa te maken heeft. Ik koppel het eerder aan de globalisering. Die verandert onze levens ingrijpend. Vijf jaar geleden, bijvoorbeeld, sprak bijna niemand over China. Nu realiseren we ons dat het meer koopkracht heeft dan de eurogroep. Bedrijven die allang op eigen bodem staan, verdwijnen ineens of worden opgekocht. Dan komen er in Europa ook nog tien nieuwe landen bij, wat effect heeft op bepaalde banen. Dat alles ervaren veel mensen als bedreiging. Intussen heeft het Centraal Planbureau uitgerekend dat elke Nederlander er jaarlijks 300 euro beter op is geworden, omdat de kosten van het consumptiepakket lager zijn door Chinese producten. De handel met Oost-Europa explodeert, dat levert ook werk op voor ons. We hebben er baat bij, dat realiseren mensen zich nauwelijks. Weet u wat nu zo leuk is: dat mensen die niet al te ver van ons vandaan staan, het ook ineens beter krijgen.’’

Is het voorstelbaar dat de euro verdwijnt?

„Volstrekt ondenkbaar. Onze economieën zijn zo geïntegreerd. Eigenlijk hebben we al vanaf 1986 vaste wisselkoersen tussen de grote spelers in Europa, al was er nog niet één munt. Er is geen weg terug in een wereld waarin de handels- en kapitaalstromen zo geïntegreerd zijn.

„Ik kan het ook anders zeggen: ik kom uit de Achterhoek, maar het is toch onvoorstelbaar dat we daar onze eigen taal weer invoeren. We leven nu eenmaal in een globaliserende wereld. Linksom of rechtsom: aan Europa ontsnap je niet. De nationale staat is te zwak om bepaalde problemen alleen aan te kunnen. Zeker een klein land als Nederland. Het is de verantwoordelijkheid van de politiek dit uit te leggen en ook in slechte dagen door te gaan met preken.”